Als je zwanger bent, mag je bijna alles gewoon blijven eten. Wat je niet of alleen goed verhit eet, is een korte lijst. Goed verhitten doe je bij rauw vlees, rauwe en gerookte vis, rauw ei, rauwe kiemgroente en zachte kaas van rauwe melk. Lever, alcohol en een paar vissoorten laat je staan. Koffie, leverworst, drop en soja neem je met mate. Dat is het advies van het Voedingscentrum.
Waarom je bij sommige producten extra oplet
Tijdens je zwangerschap is je weerstand lager, waardoor je sneller een voedselinfectie oploopt. Meestal is dat alleen vervelend voor jezelf. Twee ziekmakers zijn een uitzondering: de bacterie listeria en de parasiet Toxoplasma gondii. Besmetting daarmee kan leiden tot een miskraam of een vroeggeboorte. Toxoplasma kan daarnaast de ogen en hersenen van de baby beschadigen.
Volgens het Voedingscentrum is de kans dat je besmet raakt erg klein. Omdat de gevolgen ernstig kunnen zijn, is het advies toch om de producten waarin deze ziekmakers kunnen zitten goed te verhitten. Bij andere producten gaat het om stoffen die in grote hoeveelheden schadelijk zijn, zoals kwik in sommige vissen en vitamine A in lever.
Deze producten eet je alleen goed verhit
Verhitten doodt listeria en Toxoplasma. Daarom hoef je deze producten niet te schrappen, zolang je ze goed verhit:
|
Product |
Wat je doet |
|
Rauw vlees, zoals tartaar, carpaccio en half doorbakken biefstuk |
Bak het goed door. Gehakt en hamburgers altijd helemaal gaar. |
|
Vleeswaren van rauw vlees, zoals filet américain, ossenworst, salami, chorizo, rauwe ham en rosbief |
Alleen verhit, bijvoorbeeld salami op een pizza uit de oven. |
|
Rauwe en gerookte vis, zoals gerookte zalm uit de koeling, rauwe haring (maatjes of Hollandse Nieuwe) en sushi |
Verhit hem goed, ook als hij vacuüm verpakt is. Vis uit blik of pot is al verhit. |
|
Rauwe schaal- en schelpdieren |
Altijd goed verhitten. Krab en garnalen laat je helemaal staan, ook verhit (zie hieronder). Welke schelpdieren je verhit wel kunt eten, zoek je op in ZwangerHap, de app van het Voedingscentrum. |
|
Rauw ei, zoals in zelfgemaakte mayonaise of tiramisu |
Eet eieren goed doorbakken. |
|
Rauwe kiemgroente, zoals taugé |
Alleen verhit. |
|
Zachte kaas van rauwe melk, met “au lait cru” op het etiket |
Alleen verhit, bijvoorbeeld uit de oven. |
|
Rauwe melk rechtstreeks van de boer |
Alleen verhit. |
De meeste zachte kazen zijn gemaakt van verhitte melk. Die kun je gewoon eten. Harde kaas van rauwe melk is ook veilig, omdat daarin minder snel bacteriën groeien. Melk uit de supermarkt is gepasteuriseerd of gesteriliseerd.
Wil je toch een keer een rosé biefstuk? Het Voedingscentrum adviseert dan om het vlees eerst minstens 4 dagen in te vriezen bij -12 graden of 3 dagen bij -20 graden. Dat geldt alleen voor vlees uit één stuk, zoals biefstuk of varkenshaas. Staat er op het etiket “samengesteld uit stukjes vlees”, is het vlees geïnjecteerd of twijfel je, bak het dan goed door.
Wat je beter niet kunt eten als je zwanger bent
Bij deze producten helpt verhitten niet, omdat het gaat om stoffen die schadelijk zijn voor je baby:
- sommige vissoorten, zoals makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen
- lever, door de grote hoeveelheid vitamine A
- alcohol
- kruidenpillen en etherische oliën van kruiden
- kalebaskalk of pimba, die sommige vrouwen gebruiken tegen misselijkheid tijdens de zwangerschap; bespreek liever met je verloskundige wat je daartegen kunt doen
- venkelthee, anijsthee, kaneelthee en borstvoedingsthee met venkel, anijs of kaneel
Keukenkruiden als salie, basilicum, dragon, venkel, anijs en kaneel kun je wel gewoon gebruiken om je eten op smaak te brengen.
Deze producten neem je met mate
Bij een paar producten is niet het product zelf het probleem, maar de hoeveelheid. Het Voedingscentrum noemt deze grenzen:
|
Product |
Grens |
|
Koffie en andere dranken met cafeïne |
Maximaal 2 kopjes koffie per dag, maximaal 200 mg cafeïne per dag |
|
Leverworst of leverpaté |
Maximaal 1 boterham met een dun laagje per week |
|
Vis |
Advies: 2 keer per week een portie van ongeveer 100 gram, 1 keer vette vis zoals zalm of forel uit de kweek en 1 keer magere vis zoals schelvis of schol, altijd goed verhit |
|
Drop, zoethoutthee en sterrenmix |
Maximaal 8 dropjes en 1 tot 2 glazen zoethoutthee of sterrenmix per dag. Bij hoge bloeddruk geen drop, zoethoutthee of sterrenmix. |
|
Sojaproducten |
Maximaal 3 glazen sojadrink of sojayoghurt van 200 ml per dag. Daarnaast maximaal 2 keer per week tofu, tempé of sojabonen. |
Vis blijft dus gezond. Laat in elk geval makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen staan. Twijfel je over een andere soort, zoek die dan op in ZwangerHap, de gratis app van het Voedingscentrum.
Zoetstoffen zoals aspartaam in lightfrisdrank zijn veilig.
Iets gegeten wat eigenlijk niet mocht?
Heb je één keer iets gegeten of gedronken dat je beter had kunnen laten staan, dan is de kans op ernstige gevolgen volgens het Voedingscentrum zeer klein. Een plakje salami of wat krabsalade is waarschijnlijk niet meteen schadelijk. Laat het voortaan wel staan.
Let de dagen erna op deze signalen: koorts, lusteloosheid, huiduitslag, hoofdpijn, spierpijn, diarree of misselijkheid. Krijg je die of twijfel je, bel dan je verloskundige of huisarts.
Veilig omgaan met eten in je eigen keuken
Het Voedingscentrum geeft zwangeren een paar gewoontes die besmetting voorkomen:
- Was je handen met water en zeep voor het koken en eten. Doe dat ook na het aanraken van rauw vlees, rauwe vis en rauwe groente.
- Was je handen ook na toiletbezoek, na het verschonen van de kattenbak en na het tuinieren.
- Was groente en fruit grondig onder de kraan, zeker als je ze rauw eet.
- Heb je rauw vlees gesneden, was de snijplank en het mes dan af voordat je er iets anders mee snijdt.
Twijfel je over een product?
In ZwangerHap zoek je per product op of je het kunt eten. Verder blijft gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf het uitgangspunt. Hoe dat er tijdens je zwangerschap uitziet, lees je in het artikel over gezond eten als je zwanger bent. Heb je nog vragen, neem ze dan mee naar je verloskundige; bij de eerste zwangerschapscontrole is daar tijd voor.
