Plastabletten (diuretica)

Diuretica zijn vochtafdrijvende middelen. Als zich in het lichaam te veel vocht ophoopt, helpen diuretica dit om te zetten in urine. Daardoor neemt het totale bloedvolume af en wordt het risico op oedeem (ophoping van vocht in de weefsels) kleiner.

Afhankelijk van hun werking worden diuretica in verschillende categorieën ingedeeld, waarbij iedere categorie specifieke eigenschappen en toepassingen kent. De verschillende soorten diuretica zijn thiazidediuretica, lisdiuretica, kaliumsparende diuretica en osmotische diuretica.

De meest gebruikte diuretica bij hart- en vaatziekten zijn thiazidediuretica, lisdiuretica en kaliumsparende diuretica. Thiazidediuretica worden gebruikt om de bloeddruk te verlagen en oedeem als gevolg van hartfalen te verminderen. Lisdiuretica worden gebruikt bij longoedeem (vochtophoping in de longen) door hartfalen. Ook kunnen deze middelen worden ingezet bij de behandeling van ophoping van vocht in de buikholte dat onder andere kan ontstaan door leverfalen of bij ernstige vochtophoping door nierfalen.

Zowel thiazidediuretica als lisdiuretica kunnen een verstoring teweegbrengen in de bloedspiegel van bepaalde stoffen, zoals kalium. Mensen met een verhoogd risico van kaliumtekort, krijgen kaliumsparende diuretica, gewoonlijk in combinatie met een thiazidediureticum of lisdiureticum.

Osmotische diuretica (als mannitol) worden gebruikt als er sprake is van vochtophoping rond de hersenen. Deze middelen worden slechts toegepast in acute situaties en voor korte tijd.

Thiazidediuretica (zoals hydrochloorthiazide) en lisdiuretica (zoals furosemide) kunnen de chemische balans van het bloed verstoren. Hypokaliëmie (te lage kaliumspiegel) komt het vaakst voor. Door hypokaliëmie kunnen verwarring, spierslapte en hartritmestoornissen optreden. Het routinematig toedienen van kaliumbesparende diuretica is echter bij de behandeling van hypertensie niet nodig. Ter compensatie van het kaliumverlies wordt gewoonlijk kaliumrijke voeding aanbevolen.

Als dat onvoldoende effect heeft, kunnen kaliumsparende plastabletten uitkomst bieden. Kaliumsparende diuretica worden meestal gecombineerd met een thiazidediureticum of een lisdiureticum om de effectiviteit te vergroten, want kaliumsparende diuretica alleen hebben een vrij zwakke werking.

Hoge doses thiazidediuretica veroorzaken veranderingen in de bloedspiegel van glucose en vet, bij gebruik in normale doseringen zijn deze veranderingen te verwaarlozen.

Sommige diuretica (vooral thiazidediuretica) kunnen een stijging van de hoeveelheid urinezuur in het bloed teweegbrengen. Hierdoor is er een verhoogde kans op jicht.

Kijk in de geneesmiddelenencyclopedie voor uitgebreide informatie over vrijwel alle in Nederland verkrijgbare geneesmiddelen.

Meheta, D.K. (Exec. Ed.) (September 2001) British National Formulary, 42nd edn, British Medical Association, London.

Henry, J.A. (2001), New Guide to Medicines and Drugs, 5th edn, Dorling Kindersley, London.

Bullock R. Mannitol and other diuretics in severe neurotrauma. New Horiz 1995; 3: 448-52.

Het onderbouwd voorschrijven van antihypertensiva. Geneesmiddelenbulletin 1999; 33: 103-10.