Hyperthyreoïdie

De schildklier ligt in de hals onder de adamsappel en produceert schildklierhormoon. Voor de productie van schildklierhormonen heeft de schildklier jodium nodig. Een hyperthyreoïdie is een te snel werkende schildklier waardoor te veel schildklierhormoon worden aangemaakt. Omdat schildklierhormonen de stofwisseling regelen, is deze bij een hyperthyreoïdie ook versneld.

Hyperthyreoïdie wordt meestal door de ziekte van Graves veroorzaakt, en soms door een struma. Andere oorzaken komen minder vaak voor.

De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte. Dat is een ziekte waarbij stoffen worden aanmaakt gericht tegen het eigen lichaam, in dit geval tegen de schildklier. Deze stoffen zorgen ervoor dat de schildklier meer schildklierhormonen aanmaakt. Bij struma zijn er groepjes schildkliercellen die ongecontroleerd schildklierhormoon aanmaken. Bij deze ziekte wordt de schildklier binnen enkele jaren langzaam groter. Andere oorzaken van een versterkte schildklierwerking kunnen medicijnen, een ontsteking of zeldzame goedaardige tumor zijn.

Bij hyperthyreoïdie kan de schildklier vergroot zijn. Dit is te merken aan een zwelling onder in de hals, die bij het slikken op en neer beweegt, tegelijk met de adamsappel.
Omdat het schildklierhormoon via het bloed in het gehele lichaam komt, kunnen verschillende verschijnselen optreden bij een teveel aan dit hormoon. Prikkelbaarheid, vermoeidheid en nervositeit kunnen optreden. Ook kan er diarree zijn en gewichtsverlies terwijl juist meer wordt gegeten. Andere mogelijke verschijnselen zijn warme handen, hevig transpireren, een versnelde hartslag, beven, hartkloppingen en moeheid. Verder kunnen een starende blik en uitpuilende ogen een verschijnsel zijn. Hierdoor kunnen oogklachten ontstaan, zoals pijnlijke ogen en verminderde gezichtsscherpte. Op de schenen kan een verdikking van de huid of uitslag optreden.

De diagnose kan worden gesteld op basis van de verschijnselen, een lichamelijk onderzoek en onderzoek van het bloed. Als er inderdaad sprake is van hyperthyreoïdie is nader onderzoek nodig naar de oorzaak. Dit kan onder andere met een scan van de schildklier met radioactief jodium. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in het ziekenhuis.

Wanneer de hyperthyreoïdie door een schildklierontsteking wordt veroorzaakt is meestal geen behandeling nodig. Bij andere oorzaken is behandeling er in eerste instantie op gericht de verschijnselen te bestrijden.

Vervolgens probeert men productie van schildklierhormoon af te remmen; dit kan op drie manieren:

• Met medicijnen die de schildklier tot rust brengen. Meestal wordt een zodanige hoeveelheid gegeven dat de schildklier helemaal stil komt te liggen. Er worden dan medicijnen naast gegeven die schildklierhormoon bevatten.
• Met radioactief jodium kan een deel van de schildklier vernietigd worden. De klier wordt hierdoor kleiner waardoor minder hormonen worden aangemaakt. Deze behandeling leidt tot een snelle verbetering en is zeer veilig; andere lichaamsdelen worden nauwelijks aan straling blootgesteld. Radioactief jodium mag niet aan zwangere vrouwen worden toegediend. Een vrouw mag na deze behandeling de eerste 6 maanden niet zwanger worden.
• Met een operatie wordt een deel van de schildklier verwijderd. Dit wordt alleen gedaan als de vergroting van de schildklier (struma) zo sterk is, dat slikklachten of cosmetische bezwaren ontstaan.

Omdat een effect van de genoemde behandelingen kan zijn dat er een tekort aan schildklierhormonen ontstaat, moet regelmatig het bloed worden onderzocht om de hoeveelheid schildklierhormoon te bepalen.

Hyperthyreoïdie verloopt meestal zonder levensbedreigende complicaties en gaat niet gepaard met een grotere kans op schildklierkanker. Bij ouderen en mensen met hartafwijkingen kan hyperthyreoïdie echter wel leiden tot hartritmestoornissen en hartfalen.

Wanneer u bovenstaande verschijnselen herkent kunt u contact opnemen met de dokter.

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap