De schildklier

De schildklier is vlindervormig en ligt aan de voorzijde van de luchtpijp in de hals onder de adamsappel. De klier bestaat uit twee kwabben die in het midden zijn verbonden door een smalle brug. De schildklier is de grootste hormoonklier van het lichaam en geeft schildklierhormoon (thyroxine) af aan het bloed. Deze hormonen bevaten jodium en hun belangrijkste functie is het regelen van de stofwisselingssnelheid van het lichaam. De stofwisseling is de omzetting van voedsel dat gegeten wordt in energie. Daarnaast zijn de hormonen nodig voor het normaal functioneren van de hersenen. De schildklier is essentieel voor het functioneren van het lichaam; de mens kan niet zonder schildklier. Jodium is bijzonder belangrijk voor het goed functioneren van de schildklier. De werking van de schildklier zelf wordt vanuit de hersenen geregeld.
Net achter de schildklier liggen de vier bijschildklieren. Deze kleine klieren ter grootte van een erwt produceren het bijschildklierhormoon, dat betrokken is bij de hoeveelheden calcium en fosfaat in het bloed.

Het schildklierhormoon komt in het bloed en heeft invloed op het hele lichaam. Een aandoening van de schildklier kan dan ook verschillende verschijnselen geven.

Wanneer de schildklier teveel hormonen aanmaakt is de stofwisseling versneld. Dit heet een hyperthyreoïdie. Klachten die dan kunnen optreden zijn warme handen, transpireren, gewichtsverlies, snelle pols en nervositeit/gejaagdheid.

Het tegengestelde is een hypothyreoïdie. De schildklier maakt dan te weinig hormonen aan waardoor de stofwisseling te langzaam is. Verschijnselen kunnen dan optreden als koude voeten, droge huid, trage polsslag, toename van het lichaamsgewicht, verstopping van de darmen en vermoeidheid.

Daarnaast kan er kanker optreden in de schildklier. Dit komt vooral voor bij mensen die in hun jeugd röntgenbestraling van hoofd, hals of borst hebben gehad. Ook kan een erfelijke factor een rol spelen. Schildklierkanker groeit meestal zeer langzaam. Het kan soms jaren duren voordat klachten optreden. Schildklierkanker is in de meeste gevallen goed te behandelen. Vaak zijn er geen klachten en wordt de kanker bij toeval gevonden. Verdacht zijn een pijnloze bult in de hals die groeit, onverklaarde heesheid, slikproblemen of verandering van de stem.

Ook een bijschildklier kunnen te snel werken, dit wordt hyperparathyreoïdie genoemd. Het gevolg zijn te hoge spiegels van het bijschildklierhormoon (PTH) waardoor een te hoog calciumgehalte in het bloed ontstaat (hypercalciëmie). Hyperparathyreoïdie komt vooraal voor bij vrouwen boven de vijftig. De oorzaak is in de meeste gevallen onbekend. Zeer zelden is er een kwaadaardige tumor van een bijschildklier.

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

www.nlm.nih.gov
(Engels) Informatie over schildklierkanker (USA)

www.nlm.nih.gov
(Engels) Informatie over schildklierproblemen (USA)

Anderson, J.B. 2000, ‘Minerals’, in Krause’s Food, Nutrition, & Diet Therapy, eds Mahan, L.K. & Escott-Stump, S., 10^th ed, W.B.Saunders Company, London.

Drury, P.L. & Howlett, T.A. 1999, ‘Endocrinology’, in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Krukowski, Z.H. 2000, ‘The thyroid gland and the thyroglossal tract’, in Bailey & Love’s Short Practice of Surgery, eds R.C Russell, N.S. Williams, C.J. Bulstrode, 23^rd ed, Arnold, London.

Rohatiner, A.Z.S., Slevin, M.L. & Tate, T. 1999, ‘Medical oncology’, in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.