Chronische obstructieve longziekten

De afkorting COPD komt uit het Engels en staat voor 'chronic obstructive pulmonary disease'. Vroeger heette dit chronische bronchitis en longemfyseem. COPD is een chronische aandoening waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd zijn en de longen steeds minder goed gaan werken.

De oorzaak is een voortdurende (‘chronische’) ontsteking van het slijmvlies van de luchtwegen. De belangrijkste oorzaak van COPD is roken. COPD kan ook ontstaan als gevolg van langdurig werken in een omgeving met veel steen-, metaal- of graanstofdeeltjes in de lucht. Door contact met rook of prikkelende stofdeeltjes in de lucht ontstaat een chronische ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Vooral de kleine vertakkingen van de luchtwegen en de longblaasjes raken hierdoor steeds meer beschadigd. De schade is blijvend en herstelt zich niet. COPD komt niet door een allergie.

De eerste klachten ontstaan vaak pas na het veertigste levensjaar. Patiënten krijgen last van hoesten en opgeven van slijm. Het ademen gaat vaak gepaard met piepen en brommen. Kortademig en moeheid treden sneller op, vooral bij inspanning zoals traplopen. Verkoudheid, griep en longontsteking geven extra veel klachten en gaan minder snel over.
Bij sommige patiënten met (ernstige) COPD gaat de conditie snel achteruit. Ze vallen af en hun spieren worden slapper en dunner. Een klein eindje lopen kost dan al heel veel inspanning. Sommige mensen zijn bang om het benauwd te krijgen en durven zich haast niet meer in te spannen.
Soms kunnen klachten ineens toenamen, het is niet altijd duidelijk waarom dit gebeurt. Verkoudheid, griep en andere luchtweginfecties en prikkelende lucht zoals rook, kunnen de ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen verergeren. Klachten als hoesten en het opgeven van slijm nemen dan toe. Van een griep kunnen patiënten ernstig ziek worden. Ook door lichamelijke inspanning kunnen klachten als hoesten en benauwdheid tijdelijk verergeren.

Of er sprake is van COPD kan worden onderzocht met een blaastest (longfunctie-test). Hierbij moet de patiënt in een apparaat in- en uitademen om te bepalen hoe de longen functioneren. Op een longfoto is het vaak niet duidelijk te zien. Soms wordt in het bloed het zuurstof- en koolzuurgehalte gemeten.

COPD kan niet genezen. Medicijnen kunnen er wel voor zorgen de klachten verminderen. Bij sommige mensen met COPD lijken de longen hierdoor minder snel te verslechteren.
Meestal worden inhalatiemiddelen gebruikt. Dit zijn medicijnen moeten worden ingeademd. Ze werken rechtstreeks in op uw luchtwegen. Er bestaan twee groepen inhalatiemiddelen; luchtwegverwijders en ontstekingsremmers.
Luchtwegverwijders zijn het belangrijkst. Deze kunnen het gevoel van benauwdheid binnen tien tot dertig minuten verminderen. Als deze middelen helpen kunnen ze continu gebruikt worden.
Ontstekingsremmers verminderen de ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Als er twee keer per jaar (of vaker) perioden zijn waarin de klachten verergeren, dan kan dat een reden zijn dagelijks een ontstekingsremmer te gebruiken. Niet iedereen heeft er baat bij.
Wanneer er veel klachten zijn de patiënt is benauwd, dan wordt wel eens prednison gegeven. Dit is een sterke ontstekingsremmer die ingenomen wordt in de vorm van tabletten. Als er tevens koorts is en de patiënt zich ziek voelt, dan worden ook wel eens antibiotica gegeven. Bij ernstige vormen van COPD of bij een acute infectie kan tevens zuurstof worden gegeven. Slijmoplossers helpen niet bij COPD. De griepprik is voor COPD-patiënten extra belangrijk om ernstige complicaties van de griep te voorkomen.

Stoppen met roken is het belangrijkst, in elk stadium van de ziekte. Het is ook van belang dat anderen niet in de omgeving van de patiënt roken. Hierdoor zal de chronische ontsteking en verdere beschadiging van uw longen verminderen. Het kan enkele maanden duren voordat het hoesten en opgeven van slijm vermindert. Verkoudheden en luchtweginfecties zullen ook minder klachten geven. Hierdoor zal de conditie van de longen minder gauw verslechteren.
Bewegen is heel belangrijk voor mensen met COPD. Bijvoorbeeld een halfuur per dag wandelen, fietsen of zwemmen. Stofzuigen, tuinieren of traplopen tellen ook mee. Als kortademigheid optreedt bij inspanning is het toch belangrijk om voorzichtig te blijven oefenen. De conditie zal altijd verbeteren. Als de inspanning erg veel moeite kost, kan de oefen- of fysiotherapeut hierover adviseren. Bepaalde ademhalingsoefeningen helpen het gevoel van kortademigheid te verminderen.
Het is verder van belang gezond te eten. Wanneer gewichtsverlies optreedt, moet gedurende de dag voldoende worden gegeten; dat is tenminste drie keer per dag een gezonde maaltijd. Een diëtiste kan eventueel helpen. Bij overgewicht is het belangrijk gezond te eten en meer te bewegen. Met een gezond gewicht voel patiënten zich fitter en hebben meer energie.
Wanneer u stopt met roken, gezond eet en dagelijks aan lichaamsbeweging doet, kunnen uw klachten verminderen en gaat u zich geleidelijk beter voelen.

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
nhg.artsennet.nl

Informatie van het Astma Fonds (advieslijn: tel. 0900 - 2272596)
www.astmafonds.nl