Misselijkheid in de zwangerschap

Een veel voorkomende klacht in de zwangerschap is misselijkheid. Bij een groot deel van de zwangere vrouwen komt dit voor. Het is niet duidelijk waarom de ene vrouw er wel last van krijgt en de andere niet.

De precieze oorzaak van misselijkheid tijdens de zwangerschap is onbekend. Mogelijk spelen hormoonveranderingen of een verminderde werking van maag en darm een rol. Daarnaast zouden psychische factoren de klachten kunnen verergeren. Ook blijkt steeds vaker dat stress een versterkende invloed kan hebben op misselijkheid en braken. Tenslotte zijn er steeds meer aanwijzingen dat er een relatie is tussen misselijkheid en braken in de zwangerschap en schildklierhormonen.
Een verhoogde kans op misselijkheid in de zwangerschap bestaat in geval van een meerlingzwangerschap, als moeder of zusjes erg misselijk waren in de zwangerschap en bij misselijkheid in vorige zwangerschappen of tijdens pilgebruik.
Er is geen verband tussen de afwezigheid van misselijkheid en een miskraam. Er zijn genoeg vrouwen die helemaal niet misselijk zijn en toch een prima zwangerschap doormaken. Er is dus geen reden tot zorgen als een zwangere vrouw niet misselijk is.

De misselijkheid kan vooral in de eerste drie tot vier maanden optreden en gepaard gaan met een verminderde eetlust en overgeven. Sommige vrouwen houden echter hun hele zwangerschap last van misselijkheid. De mate van misselijkheid en overgeven verschilt van vrouw tot vrouw en verergert vaak bij een lege maag. Meestal wordt gesproken over ochtendmisselijkheid. Dit is echter een verwarrende term omdat de misselijkheid vaak de hele dag en meestal in vlagen aanwezig is.
Mits gedurende de dag wel wat eten wordt binnengehouden, levert het braken voor de baby meestal geen gevaar op. Uit de reserves van de moeder kunnen voldoende voedingsstoffen worden gehaald om goed te groeien en ontwikkelen. Doordat de zwangere vrouw weinig voeding binnenkrijgt, zal ze waarschijnlijk niet aankomen in deze periode, en misschien zelfs iets afvallen. Als het gewichtsverlies niet te extreem is, is dit niet erg.

Soms is het overgeven zo hevig dat te weinig vocht en voedingsstoffen worden binnengekregen. Er is dan sprake van hyperemesis gravidarum. Het vele overgeven kan uitdroging, gewichtsverlies, tekorten aan vitamines en mineralen, en afwijkingen in het bloed en de urine tot gevolg hebben. Veel overgeven kan daarnaast gepaard gaan met vermoeidheid en pijn bij het slikken als gevolg van een gevoelige slokdarm.

De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal en de verschijnselen. Tevens vindt een lichamelijk onderzoek plaats waarbij onder meer wordt gelet op de mate van uitdroging. Meestal wordt ook de urine nagekeken. Om andere oorzaken dan zwangerschap uit te sluiten kunnen daarnaast aanvullende onderzoeken worden verricht.

Meestal verdwijnt de misselijkheid na drie tot vier maanden zwangerschap vanzelf en is behandeling niet nodig. In geval van hyperemesis gravidarum kan ziekenhuisopname nodig zijn om de conditie van de zwangere vrouw te verbeteren. Rust kan ervoor zorgen dat de klachten verminderen. Als blijkt dat sprake is van uitdroging, moet het vochttekort worden aangevuld. Dit wordt gedaan via een infuus met vocht, eventueel worden daaraan vitamines toegevoegd. Ook worden vaak geneesmiddelen gegeven tegen misselijkheid. Daarnaast kan bloed- en urineonderzoek nodig zijn.

• Het is verstandig te blijven eten, ondanks de misselijkheid. Een lege maag kan misselijkheid namelijk verergeren. Begin daarom met een licht ontbijt, en probeer daarna het eten over meerdere kleine en licht verteerbare maaltijden per dag te verdelen. Blijf na het eten even rechtop zitten.
• Ontbijt eventueel voor het opstaan op bed, blijf dan nog even liggen en begin daarna rustig de dag.
• Iets te eten naast het bed kan helpen bij ’s nachts wakker worden van de misselijkheid.
• Vermijd snelle veranderingen van houding en abrupte bewegingen.
• Neem zoveel mogelijk rust, zorg voor voldoende frisse lucht en ontspan op tijd.
• Drink voldoende om uitdroging te voorkomen.
• Vermijd vette, sterk gekruide, zure, zwaar op de maag liggende of gefrituurde voeding.
• Soms helpen een glas cola, bakje vanillevla, glas melk, kauwgom, gemberthee of –snoepjes, of zuigen op iets zuurs zoals een stukje augurk.
• Neem eventuele tabletten of pillen niet op een nuchtere maag in, omdat dit de misselijkheid kan verergeren.
• Poets de tanden niet meteen na overgeven. De zuren die bij overgeven in de mond komen maken het glazuur zacht. Wanneer dan de tanden worden gepoetst, kan het tandglazuur beschadigen. Beter is de mond na het overgeven te spoelen met water of een suikervrije kauwgom te nemen.
• Gebruik geen pimba ofwel kalebaskalk. Dit natuurproduct wordt in West Afrika en Suriname door zwangere vrouwen gebruikt, en is ook in Nederland te koop in blokvorm of als poeder. Het kan echter veel lood en andere gevaarlijke stoffen bevatten en dit kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

• Continu overgeven waarbij niets wordt binnen gehouden, zelfs water niet;
• Veel gewichtsverlies;
• Weinig plassen;
• Huidplooi blijft staan bij pakken van een stukje huid tussen duim en wijsvinger;
• Sterk naar aceton ruikende adem of geconcentreerde urine;
• Erge bezorgdheid.

Informatie van het Voedingscentrum
http://www.voedingscentrum.nl

Informatie over hyperemesis gravidarum
http://www.asz.nl
http://waterlandziekenhuis.nl