Angina pectoris

Angina pectoris manifesteert zich als pijn of een drukkend gevoel op de borst. Het is een aandoening van de kransslagaderen van het hart.

Het hart is een spier en heeft - net als alle andere spieren - een goede bloedtoevoer nodig voor de levering van de benodigde zuurstof en energie. Bijna iedereen heeft wel eens gevoeld dat er onvoldoende zuurstof- en energietoevoer was naar de benen bij bijvoorbeeld hardlopen of traplopen. Door de pijn kunt u niet meer verder of krijgt u kramp. Iets dergelijks kan gebeuren met het hart. Als er een te geringe bloedtoevoer naar het hart is, treedt er pijn op de borst op. Dit wordt angina pectoris genoemd en geeft aan dat de hartspier onvoldoende zuurstof krijgt. Die pijn kan worden verlicht als het hart minder snel gaat kloppen.

De bloedtoevoer naar de hartspier verloopt via de kransslagaders. Naarmate we ouder worden raken deze vernauwd en worden minder elastisch. Dit proces wordt arteriosclerose of aderverkalking genoemd. De vernauwing ontstaat door vetafzettingen aan de binnenkant van de slagader (‘plaques’).
Op een gegeven moment raakt de kransslagader dusdanig vernauwd dat er in bepaalde situaties onvoldoende bloed in de hartspier komt. Dit gebeurt met name als het hart harder en sneller moet pompen, zoals bij inspanning, hevige emotie of stress. Mogelijke andere factoren zijn bloedarmoede, waardoor het vermogen van het bloed om zuurstof te transporteren vermindert, of beschadiging van een van de hartkleppen.

De belangrijkste symptomen van angina pectoris zijn pijn of een beklemmend gevoel op de borst bij inspanning of bij hevige emoties. Bij sommige mensen straalt de pijn uit naar de hals, de onderkaak of de arm. De symptomen verdwijnen als u stil gaat staan of gaat liggen.
Veel mensen met angina pectoris, hebben een voorspelbaar pijnpatroon dat zich steeds voordoet bij een bepaalde mate van inspanning: stabiele angina pectoris.
Als dit pijnpatroon verandert; er treedt pijn op bij geringere inspanning of de klachten komen vaker voor of houden langer aan, dan wordt dit instabiele angina pectoris genoemd. Dat kan een teken zijn van een dreigend hartinfarct. In dat geval moet u direct uw huisarts waarschuwen. Bij instabiele angina pectoris is meestal spoedeisende behandeling in het ziekenhuis nodig.

Een aanval van angina pectoris is niet hetzelfde als een hartaanval (myocardinfarct). Bij een hartaanval wordt de vernauwde kransslagader geblokkeerd door een bloedprop die meestal blijvende schade aan de hartspier veroorzaakt. De pijn in de borst bij een hartaanval is heviger, houdt langer aan en verdwijnt niet met de medicijnen die normaal gesproken wel een angina pectorisaanval verlichten. U kunt ook misselijk zijn en transpireren. Als angina pectoris niet wordt behandeld, kan het uiteindelijk tot een hartaanval leiden.
De diagnose angina pectoris wordt meestal gesteld aan de hand van de klachten die u aan uw huisarts beschrijft.

Uw huisarts zal uw hartslag en bloeddruk controleren en naar uw hart luisteren. Soms wordt er aanvullend bloedonderzoek gedaan en/of een hartfilmpje (ECG of elektrocardiogram) gemaakt. Bij een ECG wordt de elektrische activiteit van uw hart gemeten. Soms is daarop te zien of er schade aan de hartspier is opgetreden als gevolg van zuurstoftekort.

Als u wordt doorverwezen naar een cardioloog (hartspecialist), kunnen er verdere onderzoeken plaatsvinden, zoals een:

• inspannings-ECG op een loopband of een fietsergometer
• thalliumscan: een scan waarop te zien is welke delen van het hart te weinig bloed krijgen
• hartkatheterisatie (coronaire angiografie), waarbij een contrastvloeistof in de kransslagaderen wordt gespoten en de vernauwde delen zichtbaar worden met behulp van röntgenapparatuur.

Het is duidelijk dat de pijn vermindert wanneer u zich minder inspant. Dat is uiteraard niet echt een oplossing van het probleem. Met medicijnen kunnen de klachten van angina pectoris beter worden bestreden. Deze medicijnen werken tweeërlei:

• de kransslagaders worden verwijd zodat er meer bloed doorheen stroomt
• de zuurstofbehoefte van het hart wordt verminderd

Patiënten waarbij de medicijnen niet effectief genoeg zijn worden verwezen naar een cardioloog, een hartspecialist. Soms blijkt een chirurgische ingreep nodig te zijn. Dit kan een zogenaamde bypassoperatie zijn, waarbij een omleiding wordt gemaakt langs de vernauwde delen van de slagaders met behulp van stukken ader of slagader uit een ander deel van het lichaam. De technische term hiervoor is coronair arteriële bypass graft (CABG). Het bloed stroomt vervolgens via de omleidingen naar de hartspier.

Een andere veel toegepaste behandeling van angina pectoris is een uiterst buis, een zogenaamde katheter, wordt ingebracht in een slagader in een arm of een been en op geleide van het percutane transluminale coronaire angioplastiek (PTCA). Een röntgenbeeld naar het geblokkeerde deel van de slagader geleid. Vervolgens wordt een ballonnetje aan het einde van de katheter opgeblazen met vloeistof om de blokkade van de slagader op te heffen. Deze methode is ook bekend onder de naam ballondilatatie of dotteren.

Er zijn verschillende (groepen) medicijnen om de klachten van angina pectoris te bestrijden:

• Nitraten
De werking van nitraten berust op het bevorderen van de bloed-stroom door de hartspier en het verbeteren van de bloedcirculatie door het hele lichaam.
Om een aanval van angina pectoris te bestrijden kunt u nitroglycerine voorgeschreven krijgen. Dit wordt onder de tong toegediend door middel van een spray. Nitroglycerine onder de tong wordt snel opgenomen in het bloed en zorgt voor een tijdelijke verwijding van de kransslagaders waardoor de bloedtoevoer naar de hartspier wordt bevorderd.
Als de aanvallen vaak optreden kan de arts nitraten in de vorm van een tablet voorschrijven. Het gaat dan meestal om middelen als isosorbidedinitraat en isosorbidemononitraat. Deze middelen werken langer en moeten elke dag ingenomen worden. Ze werken op dezelfde manier als nitroglycerine.
Behalve in spray- of tabletvorm, kan nitroglycerine ook via de huid (transdermaal) toegediend worden via pleisters die met het medicijn geïmpregneerd zijn.

Nitraten zijn niet altijd effectief. Het kan nodig zijn de dosis te verhogen als ze regelmatig gebruikt worden, want het effect vermindert met de tijd. Als gevolg van de toegenomen bloedstroom door de hersenen, kunt u hoofdpijn, duizelingen of bloedstuwingen in het gezicht krijgen. Als u een van deze bijwerkingen heeft, moet u uw arts raadplegen. Ze duren meestal maar een paar dagen en kunnen vermeden worden door te starten met een lage dosering en die geleidelijk aan te verhogen.

• Bètablokkers
Bètablokkers kan men niet gebruiken om een aanval van angina pectoris te verlichten. Wel voorkomen ze de aanvallen of zorgen ervoor dat de angina pectoris minder vaak optreedt of minder ernstig is. Dit kan door een dagelijks en langdurig gebruik.
Bètablokkers zorgen ervoor dat de hartslag vertraagd wordt en de spiercontracties minder krachtig worden, zodat er minder zuurstof in de hartspier nodig is. Het is erg belangrijk om het gebruik niet plotseling te staken, want dit kan een ernstige aanval van angina pectoris en een sterke stijging van de bloeddruk veroorzaken. Als daarentegen de dosering te hoog is, kan de hartslag te traag worden. Als u bètablokkers gebruikt, kunt u uw hartslag controleren door uw polsslag in rust op te nemen. Is die lager dan 55 slagen per minuut, raadpleeg dan uw arts aangezien de dosering misschien aangepast moet worden. Bij patiënten met angina pectoris, die tevens een longaandoening zoals astma of bronchitis hebben, kun-nen bètablokkers de longaandoening verergeren. Een ander geneesmiddel is in dat geval misschien geschikter.

• Calciumantagonisten
Calciumantagonisten verminderen de kracht van samentrekking van sommige spieren, waaronder de hartspier en de spiertjes in de bloedvaten. Hierdoor wordt de hartslag minder krachtig en verwijden de kransslagaders. Tevens wordt de bloedstroom door het hele lichaam bevorderd doordat er ook verwijding optreedt van andere slagaders. Als gevolg hiervan wordt het hart minder belast en neemt de bloedtoevoer naar de hartspier toe.
U kunt calciumantagonisten voorgeschreven krijgen als er duidelijke aanwijzingen zijn dat de angina pectoris wordt veroorzaakt door spasmen in de kransslagaders. Calciumantagonisten kunnen hoofd-pijn, duizelingen en bloedstuwing in het gezicht veroorzaken, maar deze bijwerkingen verdwijnen gewoonlijk in de loop van de behandeling.

• Een ander medicijn dat bij angina pectoris voorgeschreven kan worden is acetylsalicylzuur. Het is een soort bloedverdunner. De meeste mensen kennen het als aspirine.

• Als u behalve angina pectoris ook hypertensie (verhoogde bloeddruk) heeft, kan de arts u bloeddrukverlagende medicij-nen voorschrijven om het hart bij het rondpompen van het bloed minder te belasten.

Angina pectoris komt vaker voor op oudere leeftijd. U kunt de kans erop verminderen door:

• te stoppen met roken
• stress te vermijden
• uw alcoholgebruik te matigen
• uw bloeddruk onder controle te houden
• suikerziekte onder controle te houden
• uw cholesterolgehalte te bewaken
• veel fruit, groente en vis te eten
• op gewicht te blijven en als u te zwaar bent proberen af te vallen
• in beweging te blijven
• eventueel medicijnen te gebruiken. Dit alleen in overleg en op voorschrift van uw huisarts

Nederlandse Hartstichting
Informatielijn 0800-3000300

Bordewijklaan 3 Den Haag
Postbus 300
2501 CH Den Haag
Tel. 070-3155555
E-mail: info@hartstichting.nl
Internetadres: www.hartstichting.nl


Stichting Nederlands Hartpatiënten
Harthulplijn 0900-4278278 (ƒ1,- per gesprek)
24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar

Zwartbroekstraat 19 Roermond
Postbus 1002
6040 KA Roermond
Tel. 0475-317272