Complicaties bij meerlingen

Een tweeling-zwangerschap kent iets meer complicaties dan een éénling-zwangerschap. Dit is dan ook één van de redenen dat de vrouw onder controle is van een gynaecoloog als ze zwanger is van een tweeling. Ook de groei van de baby's is, in tegenstelling tot een éénling zwangerschap, uitwendig bijna niet te beoordelen. Ook dit is een reden dat ze onder controle is bij de gynaecoloog zodat die door regelmatig echo's te maken de groei zeer nauwkeurig kan bepalen. De bevalling van een tweeling moet altijd in het ziekenhuis plaatsvinden.

Hoewel overmatig braken lang niet altijd een teken hoeft te zijn van een tweeling-zwangerschap, komt dit wel vaker voor bij tweeling-zwangerschappen. Men denkt dat dit wordt veroorzaakt doordat het lichaam ook meer zwangerschapshormoon (het HCG) produceert. Sommige vrouwen zijn erg gevoelig voor het HCG en bij een tweeling heb je dus meer HCG en dus vaker last van overmatig braken.

Een tweeling-zwangerschap vraagt veel van het lichaam van de a.s. moeder. Hierdoor kunnen makkelijk allerlei tekorten ontstaan, waaronder een tekort aan ijzer. Vaak wordt er dan ook al vroeg gestart met het voorschrijven van ijzertabletten. Ook foliumzuur en allerlei andere mineralen en vitaminen kom je makkelijk te kort als je zwanger bent van een tweeling.
Het is daarom goed om, vanaf het moment dat je weet dat je zwanger bent van een tweeling, direct te beginnen met multivitaminetabletten. Let er wel op dat je multivitaminen speciaal voor zwangere vrouwen gebruikt.

Een tweeling-zwangerschap valt veel vrouwen zwaar, vooral lichamelijk. Hoewel het zeker niet zo is dat je 2x het gewicht van een éénling mee moet dragen (tweelingen zijn bijna altijd een stuk lichter bij geboorte dan éénlingen), heb je toch een flinke extra belasting met je mee te dragen. Soms kan dit resulteren in al vroeg allerlei klachten aan het bewegingsapparaat.
Rugklachten, een pijnlijk bekken, zwangerschapsischias komen vaker voor bij tweeling zwangerschappen. Mocht je al vroeg in de zwangerschap dit soort klachten hebben, overweeg dan om een zwangerschapspantybroekje te kopen. Dit zijn broekjes waar verstevigende banden in zitten die je buik en onderrug extra steun geven, hierdoor hangt je buik minder aan je banden en spieren en hebben veel vrouwen beduidend minder klachten. Deze broekjes zijn te koop bij lingeriezaken.

Door de eerder genoemde bewegingsbeperkingen is het bijna ondoenlijk om door te werken tot 4 weken voor de uitgerekende datum. Dit is voor bijna geen enkele vrouw die een tweeling verwacht vol te houden en bovendien is het niet verstandig. Gemiddeld worden tweelingen 3 weken eerder geboren (dus bij 37 weken). Als je dan door zou werken tot 36 weken, dan heb je onvoldoende tijd gehad om je voor te bereiden op de bevalling en zal je merken dat je er eigenlijk nog niet aan toe bent om moeder te worden. Omdat een tweeling heel wat meer van je vraagt na de geboorte, is het heel belangrijk dat je goed uitgerust en voorbereidt aan de bevalling begint. Bovendien komen complicaties als hoge bloeddruk vaker voor bij een tweeling, dit is ook vaak een reden om eerder te stoppen met werken. De meeste vrouwen die een tweeling verwachten komen dan ook al een aantal weken voor het zwangerschapsverlof in de ziektewet terecht.

Vanaf ongeveer 30-32 weken zijn de gemiddelde gewichten van een tweeling lagen dan van een éénling. Dit wordt veroorzaak doordat er per kind meestal een kleinere placenta is (de placenta zorgt voor voedseldoorgifte aan de baby’s).
Gemiddeld wegen tweelingen, als ze bij 37 weken geboren worden, rond de 5 pond. De groei in de baarmoeder kan alleen gecontroleerd worden door middel van echocontrole. Aan de buik is bijna niet te voelen of beide kinderen voldoende groeien. Bij onvoldoende groei wordt er, naast de echo ter controle van de groei, vaak ook een doppler-onderzoek gedaan. Dit is een specialistische echo waarbij de doorbloeding in de navelstreng wordt gemeten. Hiermee kan men bepalen of beide kinderen voldoende voeding krijgen (een ongeboren baby krijgt immers voeding via het bloed door de navelstreng). Blijkt uit de echo dat één of beide kinderen echt te weinig te groeien, dan zal je gynaecoloog meestal een opname in het ziekenhuis adviseren. Bedrust zorgt er vaak voor dat de baby’s beter kunnen groeien en door de opname in het ziekenhuis kan de conditie van de baby’s beter in de gaten gehouden worden.
Dagelijks wordt er een CTG (hartfilmpje) gemaakt en meestal wordt er iedere week of twee weken een echo (inclusief doppler-meting) gedaan. Als blijkt dat de conditie van één van de kinderen achteruit gaat, wordt dit met de ouders besproken. Bij een zwangerschap van meer dan 33 weken wordt dan bijna altijd gekozen om de zwangerschap te beëindigen middels een keizersnede of een inleiding.
Bij een zwangerschap onder de 33 weken is het soms heel moeilijk om de juiste keuze te maken, vooral als één van de baby’s het minder goed doet, terwijl het met de ander prima gaat. Er moet dan een keuze gemaakt worden. De bevalling inleiden of een keizersnede is de beste optie voor de baby waar het niet zo goed mee gaat, maar voor de baby waar het goed mee gaat is de beste optie om nog wat langer in de baarmoeder te blijven. De longen zijn immers nog niet rijp en ook de darmen, het slikmechanisme en de temperatuurregeling zijn nog lang niet klaar om geboren te worden. Meestal worden er dan corticosteroïden gegeven, dit bevordert de longrijping van de baby’s.

Vroeggeboorte (dus voor de 37 weken) komt bij tweelingen veel vaker voor dan bij éénlingen. Doordat de baarmoeder erg overrekt wordt door de tweeling, kan er eerder weeënactiviteit optreden. Bij een dreigende vroeggeboorte word je meestal ter observatie in het ziekenhuis opgenomen en als het echt te vroeg is (voor de 35 weken) zal men meestal proberen de bevalling te remmen met behulp van medicijnen. Baby's die te vroeg geboren worden, kunnen o.a. problemen hebben met hun darmen, temperatuur en met de ademhaling. Ook het zuigreflex is vaak nog niet voldoende ontwikkeld waardoor het zelf drinken nog niet lukt. Dit zijn de meest bekende oorzaken waardoor te vroeg geboren baby's op de couveuse afdeling terechtkomen.
Over het algemeen kan je aanhouden dat je baby's net zolang in het ziekenhuis moeten blijven als dat ze te vroeg geboren zijn. Wordt een tweeling gemiddeld bij 37 weken geboren, maar worden jouw baby's bij 35 weken geboren, houd dan rekening met minimaal 2 weken opname in het ziekenhuis.  

Tekenen van een vroeggeboorte
Bij de volgende signalen is het altijd verstandig contact op te nemen met je gynaecoloog:

• Pijnlijke harde buiken die zeer regelmatig komen en gaan. Harde buiken zijn normaal in de zwangerschap en zeker bij een tweeling kun je er al vroeg in de zwangerschap last van hebben. Onschuldige harde buiken kunnen best vervelend aanvoelen, maar doen niet echt pijn. Mocht je echt pijnlijke harde buiken krijgen die zeer regelmatig (bijvoorbeeld iedere 10-15 minuten) komen, neem dan altijd contact op met je gynaecoloog als het je tijd nog niet is om te gaan bevallen.
• Menstruatie-achtige krampen. Deze krampen voel je vooral onderin je buik. Het zijn krampen die heel normaal kunnen zijn in de zwangerschap en worden veroorzaakt door de rek op je baarmoederwand en de banden. Merk je dat de krampen erger worden en steeds meer pijn gaan doen, dan kan het een teken zijn dat je gaat bevallen. Meestal wordt je buik dan ook hard. Neem in dat geval altijd contact op met je gynaecoloog.
• Lage rugpijn die komt en gaat. Lage rugpijn komt heel vaak voor in de zwangerschap en zeker bij een tweeling kun je er flink last van hebben. Maar lage rugpijn die regelmatig komt en gaat (bijvoorbeeld iedere 10-15 minuten), kan een teken zijn dat je gaat bevallen. Zeker als de pijn niet weggaat bij een veranderende houding is het verstandig om je gynaecoloog te bellen. Meestal gaat deze lage rugpijn samen met het hard worden van je baarmoeder. Als je baarmoeder ontspannen is, kun je de wand een stukje indrukken. Bij een harde baarmoeder kun je de wand van je buik niet indrukken, het voelt echt als een keiharde ballon.
• Het onverklaarbaar verliezen van vocht uit je vagina. Tijdens de zwangerschap heb je vaak meer vaginale afscheiding dan buiten de zwangerschap, dit is heel normaal en niets om je zorgen over te maken. Deze afscheiding kan soms met scheutjes naar buiten komen. Het is wel zaak om te controleren of het afscheiding of vruchtwater is. Normale afscheiding kan waterdun zijn, maar is altijd wel iets plakkerig. Als je het tussen duim en wijsvinger doet en je haalt je duim en wijsvinger voorzichtig uit elkaar dan voel je dat het iets plakkerig is. Vruchtwater is niet plakkerig. Bovendien ruikt vruchtwater heel anders dan afscheiding, men noemt het altijd een wee-zoete geur. Daarnaast zitten er in vruchtwater vaak witte vlokjes, zeker als je te vroeg bevalt, kun je die duidelijk zien. Vruchtwater hoeft echt niet in één keer met een hele plons te komen, het kan ook heel geleidelijk gaan, iedere keer als je opstaat, hoest of niest verlies je een scheutje. Ook kun je ongemerkt urine verliezen. Door de druk van het kindje op je blaas kun je scheutjes urine verliezen, ook al ben je net naar toilet geweest. Verlies je vocht en weet je niet zo goed wat het is, ruik eraan, voel eraan en kijk of je erachter komt dat het normale afscheiding of urine is. Blijf je twijfelen, bel dan altijd je gynaecoloog om te overleggen. Probeer in dat geval ook wat vocht op te vangen in een doorzichtig glaasje zodat de gynaecoloog kan zien wat je verliest.

Deze complicatie komt (zeer zelden) alleen voor bij eeneiige tweelingen die samen één placenta hebben. De placenta bestaat wel uit twee delen en ieder deel voorziet één kind van bloed (en dus voeding en zuurstof). Bij zo’n placenta zijn er altijd bloedvatverbindingen tussen de twee delen van de placenta. Het kan in zo’n situatie voorkomen dat er meer bloed van het ene kind naar het andere gaat dan er terugkomt. Het gevolg is dat één van de kinderen te weinig bloed krijgt en de ander te veel. Het kind wat te weinig bloed krijgt (de tranfuseur), krijgt bloedarmoede en groeit daardoor minder goed. Ook het bloedvolume wordt te laag waardoor de nieren minder bloed krijgen en het kind minder gaat plassen. Het vruchtwater rond dit kind neemt dan af (dit is alleen opmerkbaar als er wel een dun vlies tussen beide kinderen zit). Als het kind veel te weinig bloed krijgt, gaat het hartje minder goed werken. In het ergste geval kan deze complicatie het overlijden van deze baby tot gevolg hebben. Ook de baby die te veel bloed krijgt, ondervindt hiervan complicaties. Het hart kan het teveel aan bloed niet aan waardoor het minder goed gaat werken en er vochtophoping optreedt in het lichaam. De nieren gaan harder werken waardoor de baby meer gaat plassen en er te veel vruchtwater ontstaat rond deze baby. Hierdoor ontstaat er soms een extra snelle groei van de baarmoeder wat weer tot vroeggeboorte kan leiden.

Gelukkig komt TTS erg weinig voor. Als je gynaecoloog vermoedt dat er sprake is van TTS (bijvoorbeeld omdat er een groot verschil in groei of vruchtwater is), word je verwezen naar een academisch – of ander gespecialiseerd ziekenhuis voor verdere begeleiding.De behandeling van TTS is gecompliceerd. De uitkomst van de zwangerschap is zorgelijk.