Gordelroos

Gordelroos is een huiduitslag veroorzaakt door het waterpokkenvirus. De medische term voor gordelroos is herpes zoster.

Wanneer iemand, meestal als kind, voor het eerst in aanraking komt met het waterpokkenvirus, krijgt hij of zij de waterpokken. Na genezing blijft het virus ongemerkt achter in de zenuwen van de huid. Wanneer het virus na jaren weer actief wordt veroorzaakt het gordelroos. Hoe of waardoor het virus wordt geactiveerd, is niet bekend. Mogelijk dat verminderde weerstand, oververmoeidheid of een bijkomende andere ziekte hierbij een rol spelen.

In geval van gordelroos ontstaat een kenmerkende huiduitslag in het verzorgingsgebied van de zenuw(en) waarin het virus is achtergebleven. Het begint met pijn, jeuk of een tintelend gevoel in een huidgebied. Na enkele dagen ontstaan er in het gebied groepjes met vocht gevulde blaasjes en rode vlekjes. De blaasjes zitten bijvoorbeeld als een gordel om de linker helft van de borstkas, vandaar de naam gordelroos. De pijn kan hevig zijn en een grieperig gevoel en koorts kunnen optreden. Deze blaasjes drogen vervolgens in en er ontstaan korstjes waarna de huid weer geneest. Deze fase duurt ongeveer twee tot vier weken.

Kenmerkend voor gordelroos is dat de verschijnselen op één lichaamshelft optreden. Dit is een duidelijk onderscheid met andere huidinfecties met blaasjes. Gordelroos komt voornamelijk voor bij volwassenen.

Gordelroos gaat meestal vanzelf over maar kan verschillende complicaties met zich meebrengen.
Als de aangetaste zenuw zich in de buurt van het oog bevindt, verschijnen er mogelijk blaasjes op de neus en zweren in het oog. Dit is niet alleen pijnlijk, maar kan ook door littekenvorming een hoornvliesbeschadiging veroorzaken.
Als de gezichtszenuw is aangetast, kan zich een complicatie voordoen die het syndroom van Ramsay Hunt heet. Hierbij ontstaan blaasjes in de gehoorgang. Dit kan leiden tot hevige oorpijn, doofheid, duizeligheid en aangezichtsverlamming.
Lang na de aanval van gordelroos, kan iemand nog steeds last hebben van een hevige pijn of een tintelend gevoel op die plek. Dit heet postherpetische neuralgie.

Gordelroos is besmettelijk in de acute fase, waarin de met vocht gevulde blaasjes aanwezig zijn. Deze periode duurt meestal een tot twee weken. Iemand die nog geen waterpokken heeft gehad, kan er waterpokken van krijgen. Het is niet mogelijk om er rechtstreeks gordelroos van te krijgen. Het vocht uit de blaasjes bevat het waterpokkenvirus en kan waterpokken veroorzaken bij mensen die deze ziekte nog nooit gehad hebben. In de meeste gevallen betreft dit (jonge) kinderen. Probeer te voorkomen dat vrouwen in de eerste drie maanden van de zwangerschap, baby’s en mensen met een ernstig verminderde weerstand besmet raken, omdat een infectie eventueel complicaties kan veroorzaken.

De diagnose wordt vrijwel altijd gesteld op basis van de klachten en kenmerkende huiduitslag. Bij twijfel kan een viruskweek van het vocht uit een van de blaasjes worden gedaan.

In de meeste gevallen is behandeling niet nodig. Op de blaasjes kan een indrogende zalf worden gesmeerd. Zo nodig kan een vloeistof of crème op de huid worden aangebracht om de jeuk te verzachten. Tegen de pijn kan paracetamol worden gebruikt. Als dat onvoldoende helpt, kan diclofenac, ibuprofen of naproxen worden geprobeerd. Deze middelen kunnen echter maagklachten geven.

Als gordelroos in het gezicht voorkomt of als de patiënt verzwakt is bijvoorbeeld door een ernstige ziekte, wordt een antiviraal middel voorgeschreven. Dit bestrijdt het virus en vermindert de kans op langdurige pijn. Bijwerkingen van aciclovir zijn hoofdpijn en misselijkheid. Soms wordt geprobeerd om met antidepressiva postherpetische zenuwpijn te verlichten.

Laat uw huid zoveel mogelijk met rust. Douchen of in bad gaan mag. Om kleding te beschermen of schuren te voorkomen, kunnen de blaasjes worden afgedekt met zacht wondgaas. Was de handen met water en zeep als u aan de blaasjes heeft gezeten. De blaasjes zijn besmettelijk totdat ze zijn ingedroogd. Het virus zit in het vocht van de blaasjes. Als het virus op uw handen zit, draagt u het gemakkelijk over.

Als u denkt dat u gordelroos heeft, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts. Bij mogelijke gordelroos in het gelaat dient u direct een afspraak te maken met uw huisarts.

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

www.huidinfo.nl
Informatie over gordelroos, geschreven door Nederlandse huidartsen

www.infectieziekten.info
Informatie van het Landelijk Coordinatiecentrum Infectieziektenbestrijding

Clarke C.R.A (1999) Neurological Disease, in: Kumar, P. and Clark, M.(eds) Clinical Medicine, 4th ed ,Harcourt Publishers, London.