Emfyseem
Inleiding
Emfyseem is een aandoening waarbij de longblaasjes (alveoli) uitgerekt zijn en daardoor onherstelbaar beschadigd. De uiteinden en wanden van de kleinste luchtwegen (bronchioli), die lucht naar de longblaasjes voeren, zijn ook aangetast. Bovendien worden de longen minder elastisch.
In de longblaasjes vindt de zogenaamde gaswisseling plaats. Daar wordt de verbruikte lucht vervangen door verse lucht: de zuurstof uit de verse lucht wordt opgenomen en kooldioxide, een afvalproduct van het lichaam, wordt afgevoerd. Luchtblaasjes hebben kwetsbare, dunne wanden. Zijn die beschadigd, dan verloopt de gaswisseling minder goed.
De kleinste luchtwegen zorgen voor verspreiding van de zuurstofrijke lucht naar de luchtblaasjes overal in de longen. Zijn de kleinste luchtwegen eenmaal beschadigd, dan zakken ze makkelijk in elkaar en sluiten ze luchtblaasjes af. Hierdoor blijft er verbruikte lucht in de afgesloten blaasjes zitten en kan er geen verse lucht in. Het gevolg is dat iemand meer lucht moet inademen om het bloed van dezelfde hoeveelheid zuurstof te voorzien via de nog wel functionerende luchtblaasjes. Dit leidt uiteindelijk tot hyperinflatie (overmatige uitzetting) van de longen. Het volume van de longen neemt zo geleidelijk toe, totdat de longen de hele borstkas vullen. Dit veroorzaakt kortademigheid. Bovendien verliezen de longen hun elasticiteit: ze kunnen niet langer uitzetten en weer samentrekken. Hierdoor kunnen de longblaasjes niet meer helemaal leeglopen en kunnen ze minder verse lucht innemen.
In de longblaasjes vindt de zogenaamde gaswisseling plaats. Daar wordt de verbruikte lucht vervangen door verse lucht: de zuurstof uit de verse lucht wordt opgenomen en kooldioxide, een afvalproduct van het lichaam, wordt afgevoerd. Luchtblaasjes hebben kwetsbare, dunne wanden. Zijn die beschadigd, dan verloopt de gaswisseling minder goed.
De kleinste luchtwegen zorgen voor verspreiding van de zuurstofrijke lucht naar de luchtblaasjes overal in de longen. Zijn de kleinste luchtwegen eenmaal beschadigd, dan zakken ze makkelijk in elkaar en sluiten ze luchtblaasjes af. Hierdoor blijft er verbruikte lucht in de afgesloten blaasjes zitten en kan er geen verse lucht in. Het gevolg is dat iemand meer lucht moet inademen om het bloed van dezelfde hoeveelheid zuurstof te voorzien via de nog wel functionerende luchtblaasjes. Dit leidt uiteindelijk tot hyperinflatie (overmatige uitzetting) van de longen. Het volume van de longen neemt zo geleidelijk toe, totdat de longen de hele borstkas vullen. Dit veroorzaakt kortademigheid. Bovendien verliezen de longen hun elasticiteit: ze kunnen niet langer uitzetten en weer samentrekken. Hierdoor kunnen de longblaasjes niet meer helemaal leeglopen en kunnen ze minder verse lucht innemen.
Oorzaken
Roken is de voornaamste oorzaak van emfyseem. Maar ook andere vervuilde lucht (industriële luchtverontreiniging, uitlaatgassen) en langdurige blootstelling aan drijfgassen uit spuitbussen (aërosols) kunnen longblaasjes beschadigen.
Daarnaast kan elke ziekte waarbij de luchtwegen zijn vernauwd zoals chronische bronchitis en astma tot de ontwikkeling van emfyseem leiden.
Alfa-1-antitrypsinedeficiëntie (A1AT-deficiëntie), een enzymtekort, kan ook emfyseem veroorzaken. Dit enzym zorgt er namelijk voor dat de longen elastisch blijven.
Emfyseem kan ook een gevolg zijn van het ouder worden (seniel emfyseem) of van longsarcoïdose, een ziekte waarbij spontaan ontstekingen optreden die tot littekenweefsel kunnen leiden.
Ook als iemand bijna stikt, kan er emfyseem ontstaan. Dan scheuren de wanden van de longblaasjes namelijk door de inspanning die het kost om weer adem te halen.
Verder kunnen tuberculose en astma een te sterke uitzetting van de longen veroorzaken en de elasticiteit inperken.
Daarnaast kan elke ziekte waarbij de luchtwegen zijn vernauwd zoals chronische bronchitis en astma tot de ontwikkeling van emfyseem leiden.
Alfa-1-antitrypsinedeficiëntie (A1AT-deficiëntie), een enzymtekort, kan ook emfyseem veroorzaken. Dit enzym zorgt er namelijk voor dat de longen elastisch blijven.
Emfyseem kan ook een gevolg zijn van het ouder worden (seniel emfyseem) of van longsarcoïdose, een ziekte waarbij spontaan ontstekingen optreden die tot littekenweefsel kunnen leiden.
Ook als iemand bijna stikt, kan er emfyseem ontstaan. Dan scheuren de wanden van de longblaasjes namelijk door de inspanning die het kost om weer adem te halen.
Verder kunnen tuberculose en astma een te sterke uitzetting van de longen veroorzaken en de elasticiteit inperken.
Symptomen
De symptomen van emfyseem zijn chronisch hoesten, ernstige kortademigheid (zelfs na geringe inspanning of in rusttoestand), een piepende ademhaling, opengesperde neusgaten en een blauwige verkleuring van de huid door zuurstoftekort.
Diagnose
De diagnose kan worden gesteld aan de hand van röntgenfoto's van de borstkas en speciale longfunctietests. Daarnaast kan, afhankelijk van de omstandigheden, ook bloedonderzoek nodig zijn.
Behandeling
Helaas is emfyseem niet te genezen. De behandeling is erop gericht de prikkeling van de luchtwegen te beperken en de benauwdheid te verminderen. Om de prikkeling van de luchtwegen te beperken en verdere beschadiging van het longweefsel te voorkomen, moet de patiënt allereerst stoppen met roken.
Middelen om de ademhaling te vergemakkelijken zijn onder meer bronchodilatantia (die de luchtwegen ontspannen en verwijden) en, in bepaalde gevallen, corticosteroïden om te inhaleren of in te nemen.
Antibiotica worden gegeven als er tevens sprake is van een luchtweginfectie.
Patiënten worden ingeënt tegen longontsteking en griep omdat deze aandoeningen in hun geval extra risico's met zich meebrengen.
Door veel te drinken wordt het slijm in de longen minder taai en kan het makkelijker worden opgehoest. Speciale fysiotherapie helpt hier ook bij.
Middelen om de ademhaling te vergemakkelijken zijn onder meer bronchodilatantia (die de luchtwegen ontspannen en verwijden) en, in bepaalde gevallen, corticosteroïden om te inhaleren of in te nemen.
Antibiotica worden gegeven als er tevens sprake is van een luchtweginfectie.
Patiënten worden ingeënt tegen longontsteking en griep omdat deze aandoeningen in hun geval extra risico's met zich meebrengen.
Door veel te drinken wordt het slijm in de longen minder taai en kan het makkelijker worden opgehoest. Speciale fysiotherapie helpt hier ook bij.
Referenties
Crompton, G. K, et al (1999), Diseases of the Respiratory system, in: Haslett, C., Chilvers, E.R., Hunter, J.A., Boon, N. (eds), Davidson's Principles and Practices Of Medicine, 18th ed, Churchill Livingstone, Edinburgh
Hensley, M., Coughlan J. L, Gibson, P. (2001) Lung volume reduction surgery for diffuse emphysema (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, 2, Oxford: Update Software.
Emfyseem on line (03/09/02)
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000136.htm
Hensley, M., Coughlan J. L, Gibson, P. (2001) Lung volume reduction surgery for diffuse emphysema (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, 2, Oxford: Update Software.
Emfyseem on line (03/09/02)
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000136.htm
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 11/03/2008 | Disclaimer |