Oligodendroglioom (hersentumor)

Hersentumoren komen over het algemeen voort uit de hersencellen zelf, uit cellen van de vliezen rond de hersenen (meninges) of ontstaan door uitzaaiing van tumoren in andere delen van het lichaam.
Een oligodendroglioom hoort bij de zogenoemde primaire hersentumoren: ze ontstaan uit de hersencellen zelf.
Een oligodendroglioom is een zeldzame tumor die ontstaat in een speciaal type cellen van de hersenen en het ruggenmerg: de oligodendrocyten. Deze cellen produceren de myelineschede, dat is de isolatielaag om de zenuwvezel.
Er zijn twee typen oligodendrogliomen:

• Oligodendrogliomen met een lage kwaadaardigheidsneiging. Hierbij lijken de tumorcellen sterk op de oorspronkelijke cellen. De tumor groeit meestal langzaam en zal zich niet snel uitzaaien.

• Oligodendrogliomen met een hoge kwaadaardigheidsneiging. Hierbij zijn de tumorcellen sterk afwijkend. Ze zullen zich sneller ontwikkelen en uitzaaien.

Oligodendrogliomen blijven vaak jarenlang stabiel en onveranderd, en horen dus meestal bij het type met een lage kwaadaardigheidsneiging. Maar uiteindelijk worden de meeste oligodendrogliomen kwaadaardig.

De precieze oorzaak van oligodendrogliomen is nog niet bekend.

De verschijnselen zijn afhankelijk van de grootte van de tumor en de plaats in de hersenen waar deze aanwezig is.

• Algemene verschijnselen kunnen zijn: hoofdpijn, epileptische aanvallen, stoornissen in geheugen en denken, verlammingen.

• Oligodendrogliomen hebben hele fijne bloedvaten. Deze bloedvaten kunnen soms spontaan scheuren en bloedinkjes veroorzaken. Als zich zo'n bloeding in de hersenen voordoet, kunnen er verschijnselen optreden als verlamming in een helft van het lichaam (hemiparese), hoofdpijn en slaapzucht.

• Andere verschijnselen kunnen het gevolg zijn van de druk van de tumor op een bepaald deel van de hersenen; bijvoorbeeld epileptische aanvallen, voortschrijdende eenzijdige verlamming en afname van geestelijke vermogens als denken, leren en de geheugenfunctie (cognitie).

De diagnose van oligodendroglioom vindt plaats op basis van de ziektegeschiedenis, lichamelijk onderzoek en diagnostische onderzoeken als CT- en MRI-scans.
MRI kan worden aangevuld met een onderzoek met de naam positron-emissietomografie (PET). Dat kan aantonen of de tumor een lage of een hoge kwaadaardigheidsneiging heeft. Daarnaast kan een biopsie worden uitgevoerd - indien mogelijk, dit hangt af van de plaats - om de celstructuur van de tumor te onderzoeken. Dit kan helpen om de diagnose te bevestigen en een beslissing over de verdere behandeling te vergemakkelijken.

Nauwgezet in de gaten houden, dat is het beleid bij tumoren met een lage kwaadaardigheidsneiging die niet gepaard gaan met verschijnselen en die niet lijken te groeien.
De behandeling begint als er veranderingen optreden, zoals bepaalde verschijnselen of groei van de tumor.

Bij tumoren met een hoge kwaadaardigheidsneiging wordt direct na het stellen van de diagnose begonnen met behandelen.

De behandeling kan bestaan uit (een combinatie van) operatieve verwijdering van de tumor, chemotherapie en radiotherapie. Bij het besluit om te opereren spelen de plaats en de omvang van de tumor een belangrijke rol.
Chemotherapie geeft bij oligodendrogliomen betere resultaten dan bij andere soortgelijke tumoren.

DeAngelis, L. 200I, "Brain tumours", The New England Journal of Medicine, vol.344, no.2, pp.114-123.

Kerr, R.C.S., Maartens, N.F. 2000, "The cranium (scalp, skull, brain)", in Bailey & Love's Short Practice of Surgery, eds R.C.G. Russell, N.S. Williams &C.J.K. Bulstrode, Arnold, London.

Lantos, P. Vandenberg, S.R., Kleiheus, Paul, Lopes, M.B.S. 1997, "Tumours of the Brain" in: Greenfield's Neuropathology, eds D. Graham & P. Lantos, Arnold, London.

Hersentumoren: 29/05/2002
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000768.htm