Overbeharing

Overbeharing wordt gekenmerkt door lichaamsbeharing die als zwaarder dan normaal wordt beschouwd voor leeftijd, geslacht of ras. Overbeharing kan het hele lichaam betreffen, en wordt dan gegeneraliseerd genoemd, of beperkt blijven tot een bepaalde gebied, en heet dan gelokaliseerd. De aangeboren vorm kan al bij de geboorte aanwezig zijn terwijl de verworven vorm later in het leven optreedt. De medische term voor overbeharing is hypertrichosis.

Aangeboren gegeneraliseerde overbeharing wordt veroorzaakt door afwijkingen in het erfelijk materiaal en doet zich voor bij een aantal syndromen als het syndroom van Hurler. Aangeboren gelokaliseerde overbeharing treedt op door aandoeningen als aangeboren pigmentvlekken. Verworven gelokaliseerde overbeharing kan zich voordoen na herhaaldelijk trauma, wrijving, irritatie of ontsteking. Verworven gegeneraliseerde overbeharing kan samenhangen met kanker in long, dikke darm, borst, galblaas en prostaat. Tevens kan gebruik van geneesmiddelen als plaspillen, antibiotica en vaatverwijders verworven gegeneraliseerde overbeharing veroorzaken. Andere mogelijke oorzaken van verworven gegeneraliseerde overbeharing zijn aandoeningen als porfyrie, een te traag werkende schildklier, multipele sclerose, ondervoeding en anorexia nervosa. Tijdelijke gelokaliseerde overbeharing kan ontstaan op plaatsen waar wratten zijn verwijderd, vaccinaties zijn toegediend of op littekens van waterpokken.

Overbeharing wordt gekenmerkt door overmatige haargroei over het hele lichaam of een beperkt gebied. Het aanzicht, verdelingspatroon en type (terminaal, vellus of lanugo) van het overtollige haar kan echter, afhankelijk van de onderliggende oorzaak, variëren. Zo kan een kind, in geval van aangeboren gegeneraliseerde overbeharing, bij de geboorte lanugohaar over het hele lichaam hebben, met uitzondering van de handpalmen en voetzolen. Lanugohaar is fijn, zacht, licht gekleurd haar dat meestal verschijnt tegen het einde van de derde zwangerschapsmaand en uitvalt rond de achtste zwangerschapsmaand waarbij het wordt vervangen door vellushaar en terminaal haar. In geval van aangeboren gegeneraliseerde overbeharing valt het lanugohaar tijdens de zwangerschap niet uit en blijft groeien. Deze haren kunnen wel twee tot tien centimeter lang worden en voelen vaak zijdezacht aan. Hoewel de overbeharing bij deze aandoening blijvend is, kan op de kinderleeftijd de beharing op de romp en ledematen afnemen. Naast deze aangeboren overbeharing doen zich ook andere verschijnselen voor, zoals gebits- en oorafwijkingen. Bij verworven overbeharing komt ook lanugohaar over het hele lichaam voor dat in korte tijd het normale haar vervangt. Bij lichtere vormen van deze aandoening kan de lanugohaargroei beperkt blijven tot het gezicht. Wanneer de overbeharing samenhangt met het gebruik van geneesmiddelen, is op het voorhoofd, de romp en de buigingen van de ledematen vaak langzaam groeiend haar van middelmatige dikte zichtbaar.

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht.

Behandelingsmogelijkheden van overbeharing zijn beperkt. De belangrijkste aanpak is wegnemen van de onderliggende oorzaak. In situaties waarin dit niet mogelijk is, is tijdelijke of blijvende verwijdering van het overtollige haar de volgende stap. Er bestaan allerlei cosmetische behandelingen om ongewenste haargroei te verwijderen, zoals bleken, epileren, harsen, behandeling met chemische middelen die haren doen uitvallen, vernietiging van de haarfollikels met behulp van elektrische stroom en laserbehandeling. Geen enkele ontharingsmethode op zich is echter geschikt voor het gehele lichaam of alle personen. De keuze van de meest geschikte methode hangt af van de aard, het gebied en de mate van beharing evenals van de leeftijd en persoonlijke voorkeur van de patiënt.

Cosmetische behandelingen van overbeharing kunnen gepaard gaan met talrijke bijwerkingen. Irritatie van de huid en pseudofolliculitis barbae doen zich vaak voor na harsen, epileren, bleken en het gebruik van chemische ontharingsmiddelen. Laserbehandeling kan leiden tot donkere verkleuring van het behandelde gebied en behandeling met elektrische stroom kan leiden tot littekenvorming en infectie.

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas.

Informatie van huidartsen
www.huidarts.com
www.huidinfo.nl

Informatie over het verschil tussen hypertrichose en hirsutisme
www.rivas.nl

Algemene informatie over hypertrichose
www.wikipedia.org
www.pigmentdisorders.com

The Merck Manual of Diagnosis and Therapy, Hypertrichosis, [online], te raadplegen via: www.merck.com

Trueb, R.M. (2002), “Causes and Management of Hypertrichosis”, Am J Clin Dermatol, vol. 3, no. 9, pp. 617-627.

Camacho-Martinez, F. (2003), Hypertrichosis and Hirsutism, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L., Rapini, R.P., Horn, T.D., Mascaro, J.M., Saurat, J., Mancini, A.J., Salasche, S.J. and Stingl, G. (eds), Dermatology, vol. 1, Elsevier Limited, Philadelphia. (Engels)

Dawber, R.P.R., de Berker, D. and Wojnarowska, F. (1998), Disorders of Hair, in: Champion, R.H., Burton. J.L., Burns, D.A. and Breathnach, S.N. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, vol. 4, Blackwell Science, Oxford. (Engels)

Hordinsky, M.K. (1996), Hair, in: Sams, W.M. Jr and Lynch, P.J. (eds), Principles and Practice of Dermatology, 2nd ed, Churchill Livingstone, New York. (Engels)

Olsen, E.A. (2003), Hair Disorders, in: Freedberg, I.M., Eisen, A.Z., Wolff, K., Austen, K.F., Goldsmith, L.A. and Katz, S.I. (eds), Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, vol. 1, The McGraw-Hill Companies, Inc., New York. (Engels)