Lage rugpijn

Pijn onder in de rug wordt ook wel lage rugpijn genoemd. Het is een veelvoorkomende, afmattende kwaal en het is de belangrijkste medische oorzaak dat mensen niet kunnen werken. Vrijwel iedereen krijgt wel een keer in zijn leven rugpijn.

Lage rugpijn kan vele oorzaken hebben. Meestal is er echter sprake van een mechanische oorzaak:

• het plotseling tillen van zware gewichten
• een langdurige slechte houding
• steeds terugkerende activiteiten.

Beroepssectoren waarin dit soort letsel veel voorkomt, zijn onder meer de bouw en de verpleging.
De ruggengraat, of wervelkolom, is kwetsbaar. Deze bestaat uit wervels (kleine botten) en tussen twee aangrenzende wervels zit een kraakbeenschijf (ook wel tussenwervelschijf of wervelschijf) die bewegingen mogelijk maakt en schokken tussen de wervels absorbeert.
De wervelkolom wordt ondersteund door spieren en gewrichtsbanden. De tussenwervelschijven bestaan uit een zacht middenstuk (nucleus) in een harde vezelachtige buitenring. Deze kan bij zwaar tillen of bij bukken beschadigd raken.
Andere oorzaken van lage rugpijn:

• aangeboren stoornissen van de wervelkolom
• infecties van de ruggenwervel
• tumoren
• osteoporose (botontkalking), vooral bij ouderen en vrouwen.

Ook wordt pijn van de inwendige organen soms in de rug gevoeld: dit fenomeen wordt "uitstralende pijn" van de ingewanden genoemd. Het komt voor bij bijvoorbeeld maagzweren en bij aandoeningen aan de buikorganen, zoals de baarmoeder, darmen, nieren en de alvleesklier.

Lage rugpijn is pijn in het onderste deel van de rug (de lumbale zone) en straalt soms uit naar de benen.
Lage rugpijn door mechanische oorzaken kan plotseling beginnen, vlak nadat u zich heeft gebogen en een zwaar gewicht heeft getild. De pijn kan echter ook geleidelijk ontstaan.
Soms is de pijn vrij heftig. Deze kan verergeren bij hoesten, inspanning of beweging van dit deel van de ruggenwervel, maar ook bij stress. Sommige mensen beweren dat de pijn wordt verlicht door plat liggen op een hard oppervlak, zoals een harde matras of een dun matje op de vloer.
Pijn door een mechanische oorzaak (te zwaar of verkeerd tillen; verkeerd bukken; een slechte houding) vermindert doorgaans door rust en verandering van houding en verdwijnt meestal na een week of twee.
Als de pijn echter hardnekkig is of gepaard gaat met gevoelsverlies of een vreemd gevoel in de benen, zoals tinteling of een doof gevoel, kan er sprake zijn van een ernstiger oorzaak en moet u een dokter raadplegen.
Ook als de pijn geleidelijk aan erger wordt en vergezeld gaat van andere verschijnselen als koorts of gewichtsverlies, dan kunnen infecties of tumoren (bijvoorbeeld in de prostaat) de oorzaak zijn. Dit type rugpijn ontwikkelt zich meestal ook tot een hevige pijn, die niet altijd vermindert door rust of veranderingen van houding. De pijn kan zelfs zo hevig zijn dat de slaap eronder lijdt. In zulke omstandigheden moet de patiënt volledig worden onderzocht.

In het algemeen is een lichamelijk onderzoek belangrijk bij het diagnosticeren van lage rugpijn. Als de pijn plotseling of door een mechanische oorzaak is ontstaan, zijn bloedonderzoeken en röntgenfoto's vaak zinloos.
Als een ernstiger probleem elders in het lichaam de oorzaak zou kunnen zijn, dan is een volledig medisch onderzoek wel zinvol, evenals speciale onderzoeken die infecties of kanker in andere delen van het lichaam moeten uitsluiten.
Ook als de pijn hardnekkig is, zijn een lichamelijk onderzoek en röntgenfoto's nodig. De arts zal daarnaast vragen naar de details van het ontstaan en het verloop van de pijn. Soms zijn speciale onderzoeken vereist, zoals myelografie (waarbij een kleurstof in de ruggenwervel wordt ingespoten) en een CT- (computertomografie) of een MRI-scan.

Over het algemeen zal lage rugpijn door mechanische oorzaken na een twee weken spontaan minder worden, mits de patiënt enkele eenvoudige grondregels opvolgt.
Lage rugpijn is een slopende aandoening, ongeacht de oorzaak. De patiënt moet daarom activiteiten die de pijn verergeren vermijden en de rug rust geven. Het helpt om te weten dat de aandoening van voorbijgaande aard is. In sommige gevallen is een eenvoudig pijnstillend middel nodig om de pijn te verlichten.
Bedrust is zeker niet nodig. Integendeel, het is beter om te proberen normale activiteiten uit te voeren, omdat dat een spoedig herstel bevordert. Alleen in het geval van ondraaglijke pijn moet de patiënt in bed blijven.
In ernstige gevallen heeft de patiënt eventueel thuiszorg, verpleegdiensten en oefentherapie ter versterking van de rug nodig. Behandelingen met elektrotherapie hebben hoogst waarschijnlijk slechts een placebo-effect. Acupunctuur kan bij acute rugpijn verlichting van de pijn geven.

Haslett, C., Chilvers, E.R., Hunter, J.A. & Boon N (eds) 1999, Davidson's Principles and Practices Of Medicine, 18th edn, Churchill Livingstone, Edinburgh.
Kumar, P. & Clark, M (eds) 1999, Clinical Medicine, 4th edn, Harcourt Publishers, London.
[Online]www.backpain.org