Subarachnoïdale bloeding

Een subarachnoïdale bloeding is een plotselinge bloeding in de subarachnoïdale ruimte. Dit is de ruimte tussen de vliezen (meninges) die de hersenen en het ruggenmerg beschermen, en de hersenen en het ruggenmerg zelf.

In de subarachnoïdale ruimte liggen de grote bloedvaten van de hersenen en het ruggenmerg. Iedere beschadiging of afwijking aan deze bloedvaten kan een bloeding (hemorragie) in de subarachnoïdale ruimte tot gevolg hebben. De meest voorkomende oorzaak (bij zeventig procent van de patiënten) is het scheuren van een aneurysma. Een aneurysma is een zwakke plek in de wand van een bloedvat die op bepaalde punten opzwelt waardoor de vaatwand dunner wordt. Deze dunne, gezwollen delen lijken soms op bessen, en dan spreken we van berry aneurysma. Bij tien procent van de patiënten met een subarachnoïdale bloeding is er sprake van een afwijkende verbinding tussen de slagaders en bloedvaten (een arterioveneuze misvorming). Bij de overige twintig procent van de patiënten met een subarachnoïdale bloeding kan geen oorzaak worden vastgesteld.
Tot de zeldzame oorzaken van een subarachnoïdale bloeding behoren problemen met het bloed zelf (wat bijvoorbeeld het geval is bij hemofilie), bacteriële en schimmelinfecties en hersentumoren.

Patiënten met een subarachnoïdale bloeding klagen over plotselinge ontstane zware hoofdpijn, vaak achterin het hoofd, die gepaard kan gaan met een stijf gevoel in de nek. De hoofdpijn wordt gewoonlijk gevolgd door braken en bewustzijnsverlies. De patiënt blijft gedurende enkele uren of dagen slaperig of buiten bewustzijn.

Ter ondersteuning van de diagnose kunnen scans worden gemaakt, zoals een CT- (computertomografie) en MRI-scan (magnetische kernspinresonantie). Als op de scans geen bloed is te zien, wordt de vloeistof die de hersenen omgeeft (het cerebrospinaal vocht) onderzocht door middel van een lumbaalpunctie om andere mogelijk ernstige oorzaken van de plotseling acute hoofdpijn te achterhalen. Daarnaast kan een contrastmiddel worden ingespoten in de bloedvaten in de hersenen om de plaats van de bloeding zichtbaar te maken. Deze procedure wordt een 'angiografie' genoemd.

Een subarachnoïdale bloeding is een ernstige en levensbedreigende aandoening die direct moet worden behandeld.
De patiënt moet in bed blijven. Een verhoogde bloeddruk wordt omlaag gebracht met medicijnen. Met behulp van andere medicijnen, zoals steroïden, wordt de zwelling in de hersenen die meestal optreedt bij een subarachnoïdale bloeding, teruggedrongen. Zonodig wordt de plek waar de bloeding heeft plaatsgevonden, operatief dicht gemaakt. In sommige gevallen van arterioveneuze misvorming wordt de plek van de bloeding bestraald om verdere bloedingen te voorkomen. Comateuze patiënten worden op intensivecareafdelingen verpleegd en kunnen kunstmatig worden beademd.

Allen, C.M.C., Lueck, C.J., 1999, 'Diseases of the nervous system', in: Davidson's Principles and Practice of Medicine, eds Haslett, C., Chilvers, E.R.E., Hunter, J.A.A. & Boon, N.A., 18th ed, Harcourt Publishers Limited, London.
Clarke, C.R.A., 1999, 'Neurological disease', in: Clinical Medicine, eds Kumar, P. & Clark, M., 4th ed, Harcourt Publishers Limited, London.
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000701.htm