Acne conglobata

Acne is een veelvoorkomende huidaandoening die uitgaat van de talgklieren . Deze klieren scheiden talg af, een vettige stof die ook wel huidsmeer of sebum wordt genoemd. De functie van talg is het vochtig houden en beschermen van de huid en het afvoeren van dode huidcellen naar het huidoppervlak. Talgklieren zijn verbonden met haarzakjes, die als kanalen fungeren waardoor talg via kleine openingen naar buiten kan. Deze kleine openingen zijn de huidporiën. Wanneer de porie door talg en dode huidcellen verstopt raakt, ontstaat een puistje. Een andere benaming voor acne is (jeugd)puistjes.
Acne conglobata is een ernstige vorm van acne, die wordt gekenmerkt door onderhuidse gangen (fistels), met etter gevulde holten (abcessen) en onregelmatige littekens die vaak ontsierend zijn. Mannen worden er vaker door getroffen dan vrouwen en acne conglobata treedt meestal op tussen de achttien en dertig jaar.

De precieze oorzaak van acne conglobata is niet bekend Bij pubers zijn gestegen hormoonspiegels waarschijnlijk de oorzaak. Deze hormonen zetten de talgklieren aan tot een hogere talgproductie. De talg vermengd zich met dode huidcellen waardoor de huidporie wordt afgesloten. In dit mengsel van talg en dode huidcellen groeien net onder het huidoppervlak bacteriën. Het afgesloten talgmengsel zoekt een uitweg via aangrenzende huid, wat kan leiden tot een geïnfecteerde, rode en ontstoken huid en ettervorming. De bacterie die meestal de infectie veroorzaakt, is Propionibacterium acnes. In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, is er geen bewijs dat acne conglobata wordt veroorzaakt door chocolade of varkensvlees.

Acne conglobata is een zeer ernstige vorm van acne gekenmerkt door onderling verbonden, met etter gevulde, holten en onregelmatig gevormde littekens. Delen van de huid met veel talgklieren worden voornamelijk door deze aandoening aangetast, zoals de rug, borst en ledematen. Mensen met acne hebben vaak een vette huid. Kenmerkend voor acne zijn witte en zwarte mee-eters. Witte mee-eters worden gesloten comedonen genoemd en zijn het gevolg van de opeenhoping van dode huidcellen en talg onder de huid. Zwarte mee-eters heten open comedonen en bevatten de kleurstof melanine waardoor ze zwart zijn. Wanneer de mee-eters een doorsnee van meer dan één millimeter hebben, heten ze macrocomedonen. In geval van acne conglobata komen de mee-eters vaak in groepjes van twee of drie voor. Geïnfecteerde mee-eters zien eruit als kleine, begrensde, rode bultjes op de huid. Wanneer deze papels zich vullen met etter, worden het puistjes genoemd die pijnlijk zijn bij aanraking en kunnen jeuken. De puistjes worden groter en breken open om het geïnfecteerde materiaal af te laten afvloeien, waarna ze zich samenvoegen waarbij ongewone vormen van variabele omvang ontstaan. Ze kunnen tevens vocht of bloed afscheiden. Nadat de puistjes zijn opengebroken, kunnen er korstjes ontstaan. Soms ontstaan er onderhuidse doorgangen tussen twee abcessen, wat leidt tot verergering van de aandoening. Bij acne conglobata zijn er zeer veel van deze doorgangen waarlangs geïnfecteerd materiaal wordt afgevoerd en die uiteindelijk uitgebreide en zeer ontsierende littekens veroorzaken die kwaadaardig kunnen worden.

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht. Soms wordt er een weefsel- of vloeistofmonster afgenomen om vast te stellen welke bacterie de infectie veroorzaakt. Dit is echter alleen nodig wanneer de aandoening niet goed op behandeling reageert. Wanneer het vermoeden bestaat dat een litteken kwaadaardig is geworden, wordt tevens een huidbiopsie gedaan.

De behandeling van acne conglobata hangt af van de voorgeschiedenis, ernst en type huidbeschadiging en psychische factoren. De ernst van de huidafwijkingen wordt in graden verdeeld en de behandeling wordt geselecteerd aan de hand van deze gradering. De eerste stap is voorlichting waarbij het met acne conglobata samenhangende emotionele aspect niet kan worden onderschat. Acne conglobata is een moeilijk te behandelen aandoening en de behandeling kan langdurig zijn. Bij lichte vormen van acne kunnen crèmes en lotions op en rondom het aangedane gebied worden aangebracht die onder meer benzoylperoxide, zwavel of salicylzuur bevatten. Voor matige vormen wordt een combinatie van plaatselijke en lichamelijke middelen gebruikt, zoals van vitamine A afgeleide stoffen, antibiotica en hormonen. Met van vitamine A afgeleide middelen wordt in ongeveer vier tot zes maanden de talgproductie verminderd. Deze stoffen zijn effectief gebleken maar zijn een tamelijk kostbare behandeling die bijwerkingen als stemmingswisselingen kan veroorzaken. Daarnaast kunnen van vitamine A afgeleide middelen schadelijke effecten hebben op het ongeboren kind, waardoor afwijkingen van hart, bloedvaten en skelet kunnen ontstaan. Daarom moet zwangerschap worden uitgesloten alvorens dit geneesmiddel kan worden ingenomen. Als de verschijnselen reageren op deze behandelingen, wordt ook wel dapson in tabletvorm voorgeschreven, dit is een middel voor de behandeling van lepra. Gezichtssauna, massages en verwijdering van mee-eters met hete kompressen zijn tevens succesvol gebleken en ook bevriezing en laserbehandeling kunnen tot verbetering van de verschijnselen leiden. Behandeling van door acne veroorzaakte littekens bestaat uit wegsnijden, dermabrasie en laserbehandeling. In geval van dermabrasie worden met snel ronddraaiende borstels op het huidoppervlak kleine littekens verwijderd en grotere littekens verkleind. Soms is een huidtransplantatie nodig.

Deze vorm van acne kan zeer pijnlijk en mismakend zijn en leiden tot veel frustraties. Naast de acne kunnen andere infecties de huid aantasten, waardoor zowel de acne als die betreffende huidinfecties verergeren.
Blijvende littekens vormen het meest voorkomende probleem bij acne. Het is moeilijk te bepalen welke patiënten littekens zullen krijgen en hoe ernstig die zullen zijn. De enige zekere manier om littekens te voorkomen of in omvang te beperken, is de acne in een vroeg stadium behandelen. Het littekenweefsel kan kwaadaardig worden en wordt regelmatig gecontroleerd.

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas .

Informatie van huidartsen
www.huidziekten.nl
www.huidziekten.nl
www.huidinfo.nl
www.huidarts.com

Informatie van huisartsen over acne
www.nhg.artsennet.nl

Algemene informatie over acne
www.wikipedia.org
www.merckmanual.nl

Foto’s van acne
www.huidinbeeld.nl

Informatie over jeugdpuistjes
www.nhg.artsennet.nl

Jansen, T., Plewig, G. and Kligman, A. M. (1994), "Diagnosis and treatment of rosacea fulminans", Dermatology, vol. 188, no. 4, pp. 251-4.

Katsambas, A. and Papakonstantinou, A. (2004), "Acne: systemic treatment", Clin Dermatol, vol. 22, no. 5, Sep-Oct, pp. 412-8.

Knitzer, R. H. and Needleman, B. W. (1991), "Musculoskeletal syndromes associated with acne", Semin Arthritis Rheum, vol. 20, no. 4, Feb, pp. 247-55.

Whipp, M. J., Harrington, C. I. and Dundas, S. (1987), "Fatal squamous cell carcinoma associated with acne conglobata in a father and daughter", Br J Dermatol, vol. 117, no. 3, Sep, pp. 389-92.

Beers, M. H. and Berkow, R. (1999), The Merck Manual of Diagnosis and Therapy, 17th ed, Merck Research Laboratories, New Jersey. (Engels)

Marks, R. (Ed) (2003), Roxburgh’s Common Skin Diseases, 17th ed, Arnold, London. (Engels)

Odom, R.B., James, W.D. and Berger, T.G. (2000), Andrews’ Diseases of the Skin: Clinical Dermatology, 9th ed, W.B. Saunders Company, Philadelphia. (Engels)

Simpson, N. B. and Cunliffe, W. J. (2003),” Disorders of Sebaceous Glands”, in: Rook, Wilkinson and Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, Blackwell, Oxford. (Engels)

Thiboutot, D. M and Strauss, J. S. (2003), “Diseases of the Sebaceous Glands”, in: (2003) Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, McGraw-Hill, New York. (Engels)