Zweetuitslag (Miliaria rubra)

Zweetuitslag of hitte-uitslag is een huidaandoening die ontstaat als afvoergangen van zweetklieren verstopt zijn, waardoor zweet ophoopt. Zweetuitslag komt het meest voor in een warme en vochtige omgeving, zoals in de tropen of sauna, waar het lichaam veel zweet produceert. De aandoening kan op alle leeftijden optreden. De medische term voor zweetuitslag is miliaria rubra. Deze aandoening is ook bekend als prickley heat of tropische rodehond.

Een verstopping van de afvoerbuizen van zweetklieren ontstaat als er sprake is van toename van de opperhuid, bijvoorbeeld als gevolg van zonnestraling of in geval van zwelling door inwerking van zweet.
Door de zweetophoping die vervolgens ontstaat, neemt de druk in de afvoerbuizen toe waardoor deze beschadigd raken en gaan lekken. Vervolgens verspreidt het zweet zich in het omringende onderhuidse weefsel waardoor een ontstekingsreactie optreedt met huidafwijkingen tot gevolg.

Zweetuitslag treedt op onder hete en vochtige omstandigheden die overmatig zweten veroorzaken. Zweetuitslag komt daarom vaker voor in een heet en vochtig tropisch klimaat. Tevens hebben personen die van een relatief kouder klimaat naar een heter gebied zijn verhuisd een hogere kans op de aandoening. Het risico op zweetuitslag is groter in geval van slechte persoonlijke hygiëne, overgewicht, dragen van synthetische kleding, bij warm weer, hoge koorts en tijdens of na inspanning. Tevens kan er sprake zijn van een aangeboren verhoogde gevoeligheid voor deze aandoening. Naast deze oorzaken is van bepaalde geneesmiddelen die het zweten bevorderen bekend dat ze miliaria rubra kunnen veroorzaken.

De zweetkliertjes zijn bij baby’s en jonge kinderen nog niet volgroeid en raken daardoor gemakkelijk afgesloten, zodat zij vatbaarder zijn voor zweetuitslag. De luierstreek, gebieden met huidplooien en nek zijn dan het meest frequent aangetast.

Miliaria rubra wordt gekenmerkt door kleine, ronde bultjes of met vocht gevulde blaasjes op de getroffen huidgebieden die steken of een branderig gevoel veroorzaken. De bultjes of blaasjes hebben meestal een rode rand of er ontstaat een uitgebreide roodheid in het aangedane gebied. Meestal is er een huiduitslag aanwezig in huidplooien, in de ellebogen en knieholten en op de borst en rug. Gezicht, handpalmen en voetzolen blijven meestal vrij van uitslag.

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Omdat de verschijnselen kunnen lijken op de huidafwijkingen die ontstaan bij onder meer eczeem of een allergische reactie, wordt soms ter bevestiging een stukje huid weggenomen om onder de microscoop te bekijken.

De meeste mensen met zweetuitslag herstellen volledig wanneer zij hete en vochtige omgevingen mijden. Mogelijk worden de verschijnselen verlicht door kompressen met koud water op de aangedane gebieden aan te brengen, inspanning te vermijden, bij voorkeur loszittende katoenen kleding te dragen, strakke synthetische kleding te vermijden omdat dit de verdamping van zweet verhindert, en vaak te douchen. Verkoelende gels en lotions kunnen de jeuk verlichten. Meestal is verder geen behandeling nodig. Geneesmiddelen voor ontstekingen van de huid , zoals corticosteroïden, kunnen in zeldzame gevallen nodig zijn om de verschijnselen onder controle te krijgen. Geneesmiddelen om de overmatige zweetproductie te verminderen , antibiotica en bepaalde vitaminen kunnen tevens worden voorgeschreven in geval van zweetuitslag.

De meeste patiënten herstellen volledig, sommigen zelfs zonder behandeling. In geval van een ernstige vorm van zweetuitslag kan verhuizing naar een gebied met een koeler klimaat nodig zijn om terugkeer van de aandoening te voorkomen. Er kan een ontsteking van de zweetklieren ontstaan door de verzameling van bacteriën in de afgesloten klieren. Ernstige infecties kunnen leiden tot ophoping van etter en abcesvorming onder de huid. Er kan een volledige afwezigheid van zweetproductie bestaan in de gebieden van het lichaam waar sprake is van zweetuitslag, met het niet verdragen van hitte, zwakheid, duizeligheid en extreme vermoeidheid tot gevolg.

Verminderen van zweten en bevorderen van zweetverdamping zal de kans op zweetuitslag verkleinen. Dit kan onder meer door:
• Blootstelling aan zonlicht en zware lichamelijke inspanning te vermijden tijdens warm en vochtig weer.
• Te proberen de temperatuur en luchtvochtigheid binnenshuis zo laag mogelijk te houden, bijvoorbeeld met behulp van een ventilator of airconditioning.
• Kleding te dragen die bij voorkeur gemaakt is van katoen en niet strak zit.
• Regelmatig een bad of douche te nemen en de huid schoon en droog te houden.
• Eten van gekruide spijzen te vermijden.
• Te proberen niet te krabben aan de huiduitslag omdat dit kan leiden tot bacteriële infecties.

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas .

Informatie van huidartsen
www.huidinfo.nl
www.huidziekten.nl
www.huidarts.com

Algemene informatie
www.wikipedia.org

Informatie over zweetklieren en zweten
www.huidconsult.nl
www.huidinfo.nl
www.wikipedia.org

The Merck Manual of Diagnosis and Therapy, Miliaria, [Online], beschikbaar via: www.merck.com

Wagner, A. (1997), “Distinguishing vesicular and pustular disorders in the neonate”, Curr Opin Pediatr, vol. 9, no. 4, August, pp. 396-405

Wenzel, F.G. and Horn, T.D. (1998), “Nonneoplastic disorders of the eccrine glands”, J Am Acad Dermatol, vol. 38, no. 1, January, pp. 1-17

Champion, R.H. (1998), Disorders of Sweat Glands, in: Champion, R.H., Burton, J.L., Burns, D.A. and Breathnach, S.N. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, vol. 3, Blackwell Science, Oxford

Goldsmith, L.A. (2003), Disorders of the Eccrine Sweat Glands, in: Freedberg, I.M., Eisen, A.Z., Wolff, K., Austen, K.F., Goldsmith, L.A. and Katz, S.I. (eds), Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, vol. 1, The McGraw-Hill Companies, Inc., New York.

Marks, R. (2003), Roxburgh’s Common Skin Diseases, Arnold, London

Odom, R.B, James, W.D. and Berger, T.G. (2000), Andrews’ Diseases of the Skin: Clinical Dermatology, 9th ed, W.B. Saunders Company, Philadelphia

Weedon, D. (2002), Skin Pathology, 2nd ed, Churchill Livingstone, London