Kinderziekten in de zwangerschap
INLEIDING
De meeste kinderziekten worden veroorzaakt door een virus. Van de hier beschreven kinderziekten wordt alleen roodvonk veroorzaakt door een bacterie. Een bacteriële infectie kan bestreden worden met speciale medicijnen (antibiotica). Tegen virussen bestaan geen speciale geneesmiddelen. Door inenting of door het krijgen van de ziekte kan afweer tegen virale infecties worden opgebouwd. Tegen sommige virussen bouwen we een levenslange afweer op, dus daar kunnen we maar één keer ziek van worden.
De kans dat een vrouw tijdens een zwangerschap een infectieziekte krijgt, is niet groter dan buiten de zwangerschap. Wel kan een infectieziekte in de zwangerschap meer risico’s met zich meebrengen omdat bij veel infecties niet alleen de moeder, maar ook het ongeboren kind besmet kan worden.
De meeste kinderziekten worden veroorzaakt door een virus. Van de hier beschreven kinderziekten wordt alleen roodvonk veroorzaakt door een bacterie. Een bacteriële infectie kan bestreden worden met speciale medicijnen (antibiotica). Tegen virussen bestaan geen speciale geneesmiddelen. Door inenting of door het krijgen van de ziekte kan afweer tegen virale infecties worden opgebouwd. Tegen sommige virussen bouwen we een levenslange afweer op, dus daar kunnen we maar één keer ziek van worden.
De kans dat een vrouw tijdens een zwangerschap een infectieziekte krijgt, is niet groter dan buiten de zwangerschap. Wel kan een infectieziekte in de zwangerschap meer risico’s met zich meebrengen omdat bij veel infecties niet alleen de moeder, maar ook het ongeboren kind besmet kan worden.
WATERPOKKEN
Symptomen
Het belangrijkste kenmerk van waterpokken is de huiduitslag in de vorm van blaasjes, die in eerste instantie op de hoofdhuid, het gezicht en de romp verschijnt. Later verschijnen de blaasjes ook op de ledematen. Deze blaasjes kunnen flink jeuken. Bij volwassenen doen zich wel waarschuwingssignalen van de ziekte voor. maar deze verschijnselen zijn niet specifiek voor een infectie met waterpokken want ze treden bij veel virusinfecties op: hoofdpijn, pijn over het hele lichaam, en koorts.
Incubatietijd
Waterpokken zijn 5 dagen voor de huiduitslag tot maximaal 6 dagen na de eerste huiduitslag besmettelijk. Het virus wordt overgedragen door kleine druppeltjes die tijdens praten, niezen en hoesten in de lucht komen.
Na een besmetting duurt het 2 tot 3 weken tot de eerste ziekteverschijnselen optreden.
Behandeling
Omdat waterpokken wordt veroorzaakt door een virus is er geen geneesmiddel tegen. De behandeling van waterpokken richt zich daarom doorgaans op het voorkómen van bacteriële huidinfecties en verlichting van de jeuk. Om de jeuk te verlichten kan calaminelotion op de huiduitslag worden aangebracht. Ook natte kompressen verlichten de jeuk. Een bacteriële infectie kan worden voorkomen door een goede hygiëne en regelmatig wassen met een desinfecterende zeep. Paracetamol kan worden gebruikt om de koorts te verlichten. Zeker voor een zwangere vrouw is het belangrijk om de koorts te dempen. Hoge koorts kan weeën opwekken en hierdoor risico’s geven voor de baby.
Bescherming
Weliswaar zijn de ziekteverschijnselen bij zwangere vrouwen vaak heviger dan bij kinderen, zoals in het algemeen geldt voor volwassenen, maar verreweg het grootste deel van de bevolking heeft beschermende antistoffen ( is het afweersysteem van het lichaam) tegen het waterpokkenvirus aangemaakt als de leeftijd van 15 jaar is bereikt. In Nederland blijkt dat 93% van de bevolking vóór het 5de levensjaar besmet is geweest met waterpokken.
Waterpokken krijg je maar één keer in je leven want nadat je het hebt meegemaakt blijf je levenslang immuun.
Van de volwassenen die nooit waterpokken hebben gehad, weten we dat 80% toch immuun is doordat de infectie op kinderleeftijd ongemerkt is verlopen.
Infecties met waterpokken tijdens de zwangerschap zijn dus zeldzaam, de complicaties daarvan (middenoorontsteking, longontsteking of hersenontsteking) komen gelukkig weinig voor. Datzelfde geldt ook voor het risico dat de moeder de infectie overdraagt op haar ongeboren kind.
Als een zwangere vrouw nooit waterpokken heeft gehad, dan is de kans nog steeds 80% dat ze immuun is voor het waterpokkenvirus, maar dit is niet met zekerheid te zeggen. De ziekte is alleen besmettelijk tussen 5 dagen vóór het uitbreken van de huiduitslag tot 6 dagen na de eerste uitslag. Is de zwangere in die tijd in contact geweest met een kind met waterpokken en ze weet niet of ze de waterpokken gehad heeft, dan kan de huisarts bloed laten onderzoeken op antistoffen tegen waterpokken. De ziekte is vooral schadelijk voor de baby in de eerste 16 weken van de zwangerschap of net voor de bevalling. Na de 16e week en ruim voor de bevalling dan kan er afgewacht worden of ze de waterpokken krijgt.
Risico’s in de zwangerschap
Je kunt maar één keer waterpokken krijgen in je leven. Heb je het ooit gehad, dan is er geen enkel risico voor de zwangere of voor de baby. Ook als je nooit waterpokken hebt gehad, is de kans dat je immuun bent 80%. Mocht je tijdens de zwangerschap toch waterpokken krijgen, dan zijn de risico’s afhankelijk van hoe lang je zwanger bent.
Besmetting voor de 16e week van de zwangerschap
Als je voor het eerst waterpokken krijgt in de eerste zestien weken van de zwangerschap dan kunnen er ernstige afwijkingen bij het kind ontstaan. Bekende afwijkingen door een eerste infectie met waterpokken zijn: te kleine ledematen, oogafwijkingen, klompvoeten, spierverschrompeling, hersenafwijkingen, groeiachterstand en zelfs vruchtdood.
Besmetting na de 16e week en ruim voor de bevalling
In deze periode zal een eerste waterpokkeninfectie geen blijvende schade veroorzaken bij het kind. De baby kan in de baarmoeder wel waterpokken ontwikkelen, maar houdt hier geen verschijnselen aan over.
Besmetting van de moeder 5 dagen voor de bevalling tot 2 dagen na de geboorte
Als je besmet wordt in de periode van twee dagen voor de bevalling tot vijf dagen erna, dan kan de pasgeboren baby ook met waterpokken besmet zijn. Deze aandoening komt veel vaker voor en wordt neonatale varicella genoemd. In dit geval zal de baby niet worden beschermd door afweerstoffen van de moeder (die zijn nog niet aangemaakt), en wordt de baby een speciaal medicijn (immunoglobuline) toegediend. Wanneer een pasgeborene met het waterpokkenvirus besmet wordt kan dit een ontsteking aan de hersenen, het hart, de lever en gewrichten veroorzaken. In 30% van de gevallen lijdt dit zelfs tot de dood.
Symptomen
Het belangrijkste kenmerk van waterpokken is de huiduitslag in de vorm van blaasjes, die in eerste instantie op de hoofdhuid, het gezicht en de romp verschijnt. Later verschijnen de blaasjes ook op de ledematen. Deze blaasjes kunnen flink jeuken. Bij volwassenen doen zich wel waarschuwingssignalen van de ziekte voor. maar deze verschijnselen zijn niet specifiek voor een infectie met waterpokken want ze treden bij veel virusinfecties op: hoofdpijn, pijn over het hele lichaam, en koorts.
Incubatietijd
Waterpokken zijn 5 dagen voor de huiduitslag tot maximaal 6 dagen na de eerste huiduitslag besmettelijk. Het virus wordt overgedragen door kleine druppeltjes die tijdens praten, niezen en hoesten in de lucht komen.
Na een besmetting duurt het 2 tot 3 weken tot de eerste ziekteverschijnselen optreden.
Behandeling
Omdat waterpokken wordt veroorzaakt door een virus is er geen geneesmiddel tegen. De behandeling van waterpokken richt zich daarom doorgaans op het voorkómen van bacteriële huidinfecties en verlichting van de jeuk. Om de jeuk te verlichten kan calaminelotion op de huiduitslag worden aangebracht. Ook natte kompressen verlichten de jeuk. Een bacteriële infectie kan worden voorkomen door een goede hygiëne en regelmatig wassen met een desinfecterende zeep. Paracetamol kan worden gebruikt om de koorts te verlichten. Zeker voor een zwangere vrouw is het belangrijk om de koorts te dempen. Hoge koorts kan weeën opwekken en hierdoor risico’s geven voor de baby.
Bescherming
Weliswaar zijn de ziekteverschijnselen bij zwangere vrouwen vaak heviger dan bij kinderen, zoals in het algemeen geldt voor volwassenen, maar verreweg het grootste deel van de bevolking heeft beschermende antistoffen ( is het afweersysteem van het lichaam) tegen het waterpokkenvirus aangemaakt als de leeftijd van 15 jaar is bereikt. In Nederland blijkt dat 93% van de bevolking vóór het 5de levensjaar besmet is geweest met waterpokken.
Waterpokken krijg je maar één keer in je leven want nadat je het hebt meegemaakt blijf je levenslang immuun.
Van de volwassenen die nooit waterpokken hebben gehad, weten we dat 80% toch immuun is doordat de infectie op kinderleeftijd ongemerkt is verlopen.
Infecties met waterpokken tijdens de zwangerschap zijn dus zeldzaam, de complicaties daarvan (middenoorontsteking, longontsteking of hersenontsteking) komen gelukkig weinig voor. Datzelfde geldt ook voor het risico dat de moeder de infectie overdraagt op haar ongeboren kind.
Als een zwangere vrouw nooit waterpokken heeft gehad, dan is de kans nog steeds 80% dat ze immuun is voor het waterpokkenvirus, maar dit is niet met zekerheid te zeggen. De ziekte is alleen besmettelijk tussen 5 dagen vóór het uitbreken van de huiduitslag tot 6 dagen na de eerste uitslag. Is de zwangere in die tijd in contact geweest met een kind met waterpokken en ze weet niet of ze de waterpokken gehad heeft, dan kan de huisarts bloed laten onderzoeken op antistoffen tegen waterpokken. De ziekte is vooral schadelijk voor de baby in de eerste 16 weken van de zwangerschap of net voor de bevalling. Na de 16e week en ruim voor de bevalling dan kan er afgewacht worden of ze de waterpokken krijgt.
Risico’s in de zwangerschap
Je kunt maar één keer waterpokken krijgen in je leven. Heb je het ooit gehad, dan is er geen enkel risico voor de zwangere of voor de baby. Ook als je nooit waterpokken hebt gehad, is de kans dat je immuun bent 80%. Mocht je tijdens de zwangerschap toch waterpokken krijgen, dan zijn de risico’s afhankelijk van hoe lang je zwanger bent.
Besmetting voor de 16e week van de zwangerschap
Als je voor het eerst waterpokken krijgt in de eerste zestien weken van de zwangerschap dan kunnen er ernstige afwijkingen bij het kind ontstaan. Bekende afwijkingen door een eerste infectie met waterpokken zijn: te kleine ledematen, oogafwijkingen, klompvoeten, spierverschrompeling, hersenafwijkingen, groeiachterstand en zelfs vruchtdood.
Besmetting na de 16e week en ruim voor de bevalling
In deze periode zal een eerste waterpokkeninfectie geen blijvende schade veroorzaken bij het kind. De baby kan in de baarmoeder wel waterpokken ontwikkelen, maar houdt hier geen verschijnselen aan over.
Besmetting van de moeder 5 dagen voor de bevalling tot 2 dagen na de geboorte
Als je besmet wordt in de periode van twee dagen voor de bevalling tot vijf dagen erna, dan kan de pasgeboren baby ook met waterpokken besmet zijn. Deze aandoening komt veel vaker voor en wordt neonatale varicella genoemd. In dit geval zal de baby niet worden beschermd door afweerstoffen van de moeder (die zijn nog niet aangemaakt), en wordt de baby een speciaal medicijn (immunoglobuline) toegediend. Wanneer een pasgeborene met het waterpokkenvirus besmet wordt kan dit een ontsteking aan de hersenen, het hart, de lever en gewrichten veroorzaken. In 30% van de gevallen lijdt dit zelfs tot de dood.
RODE HOND (Rubella)
Symptomen
De helft van de geïnfecteerde personen heeft geen klachten, de andere helft heeft huiduitslag in het gezicht die zich verspreidt naar het bovenlichaam, de armen en benen. Deze huiduitslag bestaat uit kleine, roze vlekjes die na verloop van tijd kunnen samenvloeien, vooral in het gezicht. Ouderen kinderen en volwassenen hebben vaak enkele dagen voordat de huiduitslag optreedt verschijnselen als hangerigheid, koorts en opgezette klieren in de hals en achter de oren. Daarnaast kunnen gewrichtsklachten optreden. De huiduitslag verdwijnt na enkele dagen maar de klieren kunnen nog enkele weken gezwollen zijn.
Incubatietijd
De incubatietijd (dit is de periode tussen de besmetting en ziek worden) bedraagt 2 tot 3 weken. Rodehond is besmettelijk vanaf tien dagen vóór tot zeven dagen na het ontstaan van de verschijnselen.
Behandeling
Er bestaat geen behandeling voor rodehond. Tegen de koorts en pijn kunnen geneesmiddelen als paracetamol, Ibuprofen of aspirine worden gegeven.
Bescherming
De meeste zwangere zijn beschermd door vaccinatie of doordat zij zelf rodehond hebben doorgemaakt. Wanneer een zwangere vrouw vermoedt dat ze besmet is met rodehond, is het belangrijk dat ze contact opneemt met de huisarts, verloskundige of gynaecoloog. Er kan bloed onderzocht worden om te beoordelen of daadwerkelijk de zwangere besmet is met rodehond. Mocht blijken dat dit zo is, dan kunnen er speciale medicijnen (immunoglobulines) gegeven worden. Bij het geven van deze immunoglobulines is niet met zekerheid te zeggen dat er geen besmetting van de foetus heeft plaatsgevonden. Bij een zwangerschap jonger dan 16 weken dient een abortus overwogen te worden, gezien de ernst van de afwijkingen die bij de foetus kunnen optreden.
Wanneer een vrouw niet is ingeënt en de ziekte nooit heeft gehad, dan is het raadzaam om vóór (een volgende) de zwangerschap alsnog te laten vaccineren.
Risico’s in de zwangerschap
Vanaf 1987 worden alle baby’s ingeënt tegen rode hond. Na inenting is iemand in principe levenslang beschermd tegen de ziekte. Sinds 1974 werden alle meisje van 11 jaar en ouder ingeënt. In principe zijn de meeste vrouwen die nu in de vruchtbare leeftijd vallen dus ingeënt als zij hebben deelgenomen aan het inentingsprogramma.
Vrouwen die voor 1963 zijn geboren, zijn mogelijk niet ingeënt. Heeft een zwangere vrouw de ziekte nooit gehad en is ze niet ingeënt, dan bestaat er in de 16 weken van de zwangerschap een kans op aangeboren afwijkingen. Er kunnen afwijkingen aan het oog, hart, zenuwstelsel, botten en de urinewegen ontstaan. Daarnaast kan er een tekort aan bloedplaatjes, slechthorendheid of doofheid en lever- en miltvergroting ontstaan.
Ook een besmetting later in de zwangerschap kan leiden tot schade bij het ongeboren kind, meestal een ontwikkelingsachterstand en afwijkingen in het afweersysteem.
Symptomen
De helft van de geïnfecteerde personen heeft geen klachten, de andere helft heeft huiduitslag in het gezicht die zich verspreidt naar het bovenlichaam, de armen en benen. Deze huiduitslag bestaat uit kleine, roze vlekjes die na verloop van tijd kunnen samenvloeien, vooral in het gezicht. Ouderen kinderen en volwassenen hebben vaak enkele dagen voordat de huiduitslag optreedt verschijnselen als hangerigheid, koorts en opgezette klieren in de hals en achter de oren. Daarnaast kunnen gewrichtsklachten optreden. De huiduitslag verdwijnt na enkele dagen maar de klieren kunnen nog enkele weken gezwollen zijn.
Incubatietijd
De incubatietijd (dit is de periode tussen de besmetting en ziek worden) bedraagt 2 tot 3 weken. Rodehond is besmettelijk vanaf tien dagen vóór tot zeven dagen na het ontstaan van de verschijnselen.
Behandeling
Er bestaat geen behandeling voor rodehond. Tegen de koorts en pijn kunnen geneesmiddelen als paracetamol, Ibuprofen of aspirine worden gegeven.
Bescherming
De meeste zwangere zijn beschermd door vaccinatie of doordat zij zelf rodehond hebben doorgemaakt. Wanneer een zwangere vrouw vermoedt dat ze besmet is met rodehond, is het belangrijk dat ze contact opneemt met de huisarts, verloskundige of gynaecoloog. Er kan bloed onderzocht worden om te beoordelen of daadwerkelijk de zwangere besmet is met rodehond. Mocht blijken dat dit zo is, dan kunnen er speciale medicijnen (immunoglobulines) gegeven worden. Bij het geven van deze immunoglobulines is niet met zekerheid te zeggen dat er geen besmetting van de foetus heeft plaatsgevonden. Bij een zwangerschap jonger dan 16 weken dient een abortus overwogen te worden, gezien de ernst van de afwijkingen die bij de foetus kunnen optreden.
Wanneer een vrouw niet is ingeënt en de ziekte nooit heeft gehad, dan is het raadzaam om vóór (een volgende) de zwangerschap alsnog te laten vaccineren.
Risico’s in de zwangerschap
Vanaf 1987 worden alle baby’s ingeënt tegen rode hond. Na inenting is iemand in principe levenslang beschermd tegen de ziekte. Sinds 1974 werden alle meisje van 11 jaar en ouder ingeënt. In principe zijn de meeste vrouwen die nu in de vruchtbare leeftijd vallen dus ingeënt als zij hebben deelgenomen aan het inentingsprogramma.
Vrouwen die voor 1963 zijn geboren, zijn mogelijk niet ingeënt. Heeft een zwangere vrouw de ziekte nooit gehad en is ze niet ingeënt, dan bestaat er in de 16 weken van de zwangerschap een kans op aangeboren afwijkingen. Er kunnen afwijkingen aan het oog, hart, zenuwstelsel, botten en de urinewegen ontstaan. Daarnaast kan er een tekort aan bloedplaatjes, slechthorendheid of doofheid en lever- en miltvergroting ontstaan.
Ook een besmetting later in de zwangerschap kan leiden tot schade bij het ongeboren kind, meestal een ontwikkelingsachterstand en afwijkingen in het afweersysteem.
VIJFDE ZIEKTE
Symptomen
De vijfde ziekte is een virusziekte en komt vooral voor bij kinderen van 4 tot 10 jaar, meestal in het voorjaar of de vroege zomer. Het kind krijgt paars-rode wangen met grillige, rozerode vlekjes. Het geheel op het gezicht lijkt soms op een vlinder. De vlekjes breiden zich uit over de romp en ledematen. Uiteindelijk worden de vlekjes samengevoegd tot grotere vlekken. Meestal zijn kinderen niet erg ziek, er kan lichte koorts en jeuk optreden. De huiduitslag verdwijnt na ongeveer drie tot zes dagen. Volwassenen kunnen de kenmerkende huiduitslag krijgen, gewrichtspijn en gewrichtszwelling of beide. Vooral de polsen, knieën en de gewrichten van de handen zijn het meest aangedaan.
Incubatietijd
De vijfde ziekte is niet erg besmettelijk. Na de besmetting duurt het ongeveer 4 tot 20 dagen voordat de vlekjes optreden. De ziekte kan op anderen overdragen worden in de week voordat de vlekjes verschijnen. Zodra de vlekjes zichtbaar worden is het niet meer besmettelijk.
Behandeling
Behandeling is niet nodig, de ziekte geneest spontaan. Kinderen mogen gewoon naar school. Op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind immers niet meer besmettelijk. Bij jeuk kan er mentholpoeder op de huid worden aangebracht.
Bescherming
Iemand die de vijfde ziekte heeft gehad, is levenslang beschermd en kan de ziekte niet meer krijgen.
Risico’s in de zwangerschap
Vrouwen die in de eerste helft van hun zwangerschap alsnog de vijfde ziekte krijgen, hebben een iets verhoogde kans (9%) op een miskraam of een doodgeboren kindje. In de meeste gevallen verloopt de zwangerschap normaal en ondervindt de baby geen gevolgen van de vijfde ziekte. Bij een infectie later in de zwangerschap kan het ongeboren kind bloedarmoede krijgen en moet mogelijk hiervoor behandeld worden.
Zwangere vrouwen waarvan een gezinslid de vijfde ziekte heeft krijgen het advies om met hun huisarts contact op te nemen.
Symptomen
De vijfde ziekte is een virusziekte en komt vooral voor bij kinderen van 4 tot 10 jaar, meestal in het voorjaar of de vroege zomer. Het kind krijgt paars-rode wangen met grillige, rozerode vlekjes. Het geheel op het gezicht lijkt soms op een vlinder. De vlekjes breiden zich uit over de romp en ledematen. Uiteindelijk worden de vlekjes samengevoegd tot grotere vlekken. Meestal zijn kinderen niet erg ziek, er kan lichte koorts en jeuk optreden. De huiduitslag verdwijnt na ongeveer drie tot zes dagen. Volwassenen kunnen de kenmerkende huiduitslag krijgen, gewrichtspijn en gewrichtszwelling of beide. Vooral de polsen, knieën en de gewrichten van de handen zijn het meest aangedaan.
Incubatietijd
De vijfde ziekte is niet erg besmettelijk. Na de besmetting duurt het ongeveer 4 tot 20 dagen voordat de vlekjes optreden. De ziekte kan op anderen overdragen worden in de week voordat de vlekjes verschijnen. Zodra de vlekjes zichtbaar worden is het niet meer besmettelijk.
Behandeling
Behandeling is niet nodig, de ziekte geneest spontaan. Kinderen mogen gewoon naar school. Op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind immers niet meer besmettelijk. Bij jeuk kan er mentholpoeder op de huid worden aangebracht.
Bescherming
Iemand die de vijfde ziekte heeft gehad, is levenslang beschermd en kan de ziekte niet meer krijgen.
Risico’s in de zwangerschap
Vrouwen die in de eerste helft van hun zwangerschap alsnog de vijfde ziekte krijgen, hebben een iets verhoogde kans (9%) op een miskraam of een doodgeboren kindje. In de meeste gevallen verloopt de zwangerschap normaal en ondervindt de baby geen gevolgen van de vijfde ziekte. Bij een infectie later in de zwangerschap kan het ongeboren kind bloedarmoede krijgen en moet mogelijk hiervoor behandeld worden.
Zwangere vrouwen waarvan een gezinslid de vijfde ziekte heeft krijgen het advies om met hun huisarts contact op te nemen.
ZESDE ZIEKTE
Symptomen
Deze virusinfectie kan zich voordoen bij zuigelingen van ongeveer zes maanden tot drie jaar. Plotseling optreden van hoge koorts (dikwijls meer dan 39,5 °C) die 3 tot 5 dagen aanhoudt en vervolgens verdwijnt. Kinderen kunnen tijdens deze fase druk en bijzonder prikkelbaar zijn, met een verminderde eetlust en opgezette lymfeklieren in de hals. De koorts verdwijnt abrupt en ongeveer tegelijkertijd ontstaat een rozerode vlakke of verheven huiduitslag . De huiduitslag begint in het gezicht en breidt zich uit naar hals, gezicht, armen en benen. De vlekjes worden wit bij aanraking. De huiduitslag doet zich opvallend voor op de bovenbenen en billen, waarbij de uitslag soms wordt omgeven door een dunne ring van lichtere huid De vlekjes verdwijnen na ongeveer 2 dagen.
Incubatietijd
De incubatietijd (de tijd van de infectie tot het optreden van verschijnselen) van de zesde ziekte is 9 tot 10 dagen. Het is onduidelijk wanneer de zesde ziekte besmettelijk is.
Behandeling
Ook de zesde ziekte wordt veroorzaakt door een virus. Behandeling is daarom niet nodig, de ziekte geneest spontaan. Kinderen mogen gewoon naar school. Op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind immers niet meer besmettelijk. Heeft een kind hoge koorts of voelt het zich erg ziek, dan kan een paracetamol gegeven worden. Het kind moet voldoende vocht binnenkrijgen om het verlies aan lichaamsvocht tijdens de koorts te compenseren.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte komt alleen voor bij hele jonge kinderen, er zijn voor de zwangere en ongeboren kind geen risico’s.
Symptomen
Deze virusinfectie kan zich voordoen bij zuigelingen van ongeveer zes maanden tot drie jaar. Plotseling optreden van hoge koorts (dikwijls meer dan 39,5 °C) die 3 tot 5 dagen aanhoudt en vervolgens verdwijnt. Kinderen kunnen tijdens deze fase druk en bijzonder prikkelbaar zijn, met een verminderde eetlust en opgezette lymfeklieren in de hals. De koorts verdwijnt abrupt en ongeveer tegelijkertijd ontstaat een rozerode vlakke of verheven huiduitslag . De huiduitslag begint in het gezicht en breidt zich uit naar hals, gezicht, armen en benen. De vlekjes worden wit bij aanraking. De huiduitslag doet zich opvallend voor op de bovenbenen en billen, waarbij de uitslag soms wordt omgeven door een dunne ring van lichtere huid De vlekjes verdwijnen na ongeveer 2 dagen.
Incubatietijd
De incubatietijd (de tijd van de infectie tot het optreden van verschijnselen) van de zesde ziekte is 9 tot 10 dagen. Het is onduidelijk wanneer de zesde ziekte besmettelijk is.
Behandeling
Ook de zesde ziekte wordt veroorzaakt door een virus. Behandeling is daarom niet nodig, de ziekte geneest spontaan. Kinderen mogen gewoon naar school. Op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind immers niet meer besmettelijk. Heeft een kind hoge koorts of voelt het zich erg ziek, dan kan een paracetamol gegeven worden. Het kind moet voldoende vocht binnenkrijgen om het verlies aan lichaamsvocht tijdens de koorts te compenseren.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte komt alleen voor bij hele jonge kinderen, er zijn voor de zwangere en ongeboren kind geen risico’s.
MAZELEN
Symptomen
Mazelen komt het meest voor bij kinderen in de leeftijd van 1 tot 6 jaar en bij jong volwassenen.
De eerste symptomen zijn koorts, hoofdpijn, pijn in het lichaam, hoesten, niezen en loopneus, ontsteking van de bekleding van het oog.
Deze symptomen gaan vergezeld van witte vlekjes met een rode rand op het wangslijmvlies. Een of twee dagen na het ontstaan van de vlekjes in de wang, ontstaat uitslag, eerst op het gezicht en daarna op de rest van het lichaam. Deze uitslag verdwijnt na een week waarna de huid bruinachtig is verkleurd. Deze verkleuring verdwijnt na enkele dagen.
Incubatietijd
De incubatieperiode (de periode tussen infectie met mazelen en het ontstaan van symptomen) bedraagt gemiddeld ongeveer 11 dagen. De besmettingskans is het grootst in de periode van een tot twee dagen vóór de huiduitslag begint tot ongeveer vier dagen erna.
Behandeling
De behandeling van mazelen is gericht op het verlichten van de symptomen van de ziekte. Mazelen wordt behandeld met medicijnen die de koorts en pijn verlichten.
Bescherming
De Nederlandse bevolking is over het algemeen goed beschermd tegen mazelen door natuurlijke bescherming of door vaccinatie tegen de ziekte. Mensen die geboren zijn voor 1970 zijn meestal beschermd, doordat zij de ziekte op natuurlijke wijze hebben doorgemaakt. Sinds 1976 is de mazelenvaccinatie aan het vaccinatieprogramma van de overheid toegevoegd en zijn personen geboren vanaf 1975 beschermd indien zij het vaccinatieprogramma hebben gevolgd.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte verloopt bij een volwassene vaak ernstiger dan bij een kind. Vooral de koorts kan hoog zijn. Hoge koorts kan weeën (en dus vroeggeboorte) opwekken. Het is dus van belang om de koorts te dempen. Naast bovenbeschreven risico komen er complicaties als longontsteking en hartfalen voor. Belangrijk is dus om bij de eerste tekenen van de ziekte de huisarts te raadplegen om te proberen de complicaties te voorkomen of in een vroeg stadium te onderkennen.
Zeer jonge kinderen en met name pasgeborenen van niet immune moeders hebben een verhoogde kans op ernstige complicaties en sterfte. Is een zwangere in contact geweest met een kind met mazelen, dan is het gewenst om uit voorzorg immunoglobuline toegediend te krijgen. Neem dus zo snel mogelijk contact op met je huisarts als je in contact bent geweest met een kind wat mazelen heeft. De globuline wordt bij voorkeur binnen 72 uur na het contact gegeven. Is het contact langer dan 7 dagen geleden dan is de globuline minder effectief.
Heeft een zwangere zelf mazelen rond de periode van de bevalling, dan krijgt de baby uit voorzorg ook immunoglobuline.
Symptomen
Mazelen komt het meest voor bij kinderen in de leeftijd van 1 tot 6 jaar en bij jong volwassenen.
De eerste symptomen zijn koorts, hoofdpijn, pijn in het lichaam, hoesten, niezen en loopneus, ontsteking van de bekleding van het oog.
Deze symptomen gaan vergezeld van witte vlekjes met een rode rand op het wangslijmvlies. Een of twee dagen na het ontstaan van de vlekjes in de wang, ontstaat uitslag, eerst op het gezicht en daarna op de rest van het lichaam. Deze uitslag verdwijnt na een week waarna de huid bruinachtig is verkleurd. Deze verkleuring verdwijnt na enkele dagen.
Incubatietijd
De incubatieperiode (de periode tussen infectie met mazelen en het ontstaan van symptomen) bedraagt gemiddeld ongeveer 11 dagen. De besmettingskans is het grootst in de periode van een tot twee dagen vóór de huiduitslag begint tot ongeveer vier dagen erna.
Behandeling
De behandeling van mazelen is gericht op het verlichten van de symptomen van de ziekte. Mazelen wordt behandeld met medicijnen die de koorts en pijn verlichten.
Bescherming
De Nederlandse bevolking is over het algemeen goed beschermd tegen mazelen door natuurlijke bescherming of door vaccinatie tegen de ziekte. Mensen die geboren zijn voor 1970 zijn meestal beschermd, doordat zij de ziekte op natuurlijke wijze hebben doorgemaakt. Sinds 1976 is de mazelenvaccinatie aan het vaccinatieprogramma van de overheid toegevoegd en zijn personen geboren vanaf 1975 beschermd indien zij het vaccinatieprogramma hebben gevolgd.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte verloopt bij een volwassene vaak ernstiger dan bij een kind. Vooral de koorts kan hoog zijn. Hoge koorts kan weeën (en dus vroeggeboorte) opwekken. Het is dus van belang om de koorts te dempen. Naast bovenbeschreven risico komen er complicaties als longontsteking en hartfalen voor. Belangrijk is dus om bij de eerste tekenen van de ziekte de huisarts te raadplegen om te proberen de complicaties te voorkomen of in een vroeg stadium te onderkennen.
Zeer jonge kinderen en met name pasgeborenen van niet immune moeders hebben een verhoogde kans op ernstige complicaties en sterfte. Is een zwangere in contact geweest met een kind met mazelen, dan is het gewenst om uit voorzorg immunoglobuline toegediend te krijgen. Neem dus zo snel mogelijk contact op met je huisarts als je in contact bent geweest met een kind wat mazelen heeft. De globuline wordt bij voorkeur binnen 72 uur na het contact gegeven. Is het contact langer dan 7 dagen geleden dan is de globuline minder effectief.
Heeft een zwangere zelf mazelen rond de periode van de bevalling, dan krijgt de baby uit voorzorg ook immunoglobuline.
BOF
Symptomen
De bof wordt veroorzaakt door een virus. In eerste instantie wordt het gekenmerkt door lichte koorts, een algeheel gevoel van ziek zijn, hoofd-, keel-, en spierpijn. Door ontsteking van de oorspeekselklier aan één of beide zijden kunnen de wangen opzwellen. Ook de speekselklieren onder de tong en in de keel kunnen ontstoken raken. Eten, kauwen, slikken en het wijd openen van de mond zijn dan pijnlijk
Incubatietijd
Tussen de besmetting en het ontstaan van de verschijnselen zit vaak een periode van ongeveer twee tot drie weken. De infectie is besmettelijk van zes dagen voor tot negen dagen na het optreden van de verschijnselen.
Behandeling
Bij een ongecompliceerd verloop van de bof bestaat de behandeling meestal uit verlichting van de verschijnselen: rust, veel drinken en pijnstillende en koortswerende middelen. Ook kan het aanbrengen van warme kompressen op de gezwollen speekselklier een verzachtende werking hebben. Het is raadzaam zure dranken en voedingsmiddelen te vermijden omdat deze de speekselklieren aanzetten tot het aanmaken van speeksel en dit is pijnlijk.
Bescherming
Ook de bofinenting is opgenomen in het vaccinatieprogramma voor kinderen. Men kan de ziekte slecht éénmaal krijgen. De bof kwam het meest voor bij kinderen en jong volwassenen, maar sinds (bijna) alle kinderen worden ingeënt is het een zeldzame ziekte geworden. Niet gevaccineerde personen die de ziekte niet hebben gehad zijn niet beschermd tegen de bof.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte verloopt bij volwassenen vaak ernstiger dan bij kinderen. Zwangere vrouwen hebben bij het doormaken van de bof tot de derde zwangerschapsmaand een licht verhoogd risico op een miskraam. Het is onduidelijk of de bof tijdens de zwangerschap een risico voor het ongeboren kind geeft. Vrouwen die korter dan dertien weken zwanger zijn kunnen het beste contact met iemand die de bof heeft, vermijden totdat diegene niet meer besmettelijk is.
Symptomen
De bof wordt veroorzaakt door een virus. In eerste instantie wordt het gekenmerkt door lichte koorts, een algeheel gevoel van ziek zijn, hoofd-, keel-, en spierpijn. Door ontsteking van de oorspeekselklier aan één of beide zijden kunnen de wangen opzwellen. Ook de speekselklieren onder de tong en in de keel kunnen ontstoken raken. Eten, kauwen, slikken en het wijd openen van de mond zijn dan pijnlijk
Incubatietijd
Tussen de besmetting en het ontstaan van de verschijnselen zit vaak een periode van ongeveer twee tot drie weken. De infectie is besmettelijk van zes dagen voor tot negen dagen na het optreden van de verschijnselen.
Behandeling
Bij een ongecompliceerd verloop van de bof bestaat de behandeling meestal uit verlichting van de verschijnselen: rust, veel drinken en pijnstillende en koortswerende middelen. Ook kan het aanbrengen van warme kompressen op de gezwollen speekselklier een verzachtende werking hebben. Het is raadzaam zure dranken en voedingsmiddelen te vermijden omdat deze de speekselklieren aanzetten tot het aanmaken van speeksel en dit is pijnlijk.
Bescherming
Ook de bofinenting is opgenomen in het vaccinatieprogramma voor kinderen. Men kan de ziekte slecht éénmaal krijgen. De bof kwam het meest voor bij kinderen en jong volwassenen, maar sinds (bijna) alle kinderen worden ingeënt is het een zeldzame ziekte geworden. Niet gevaccineerde personen die de ziekte niet hebben gehad zijn niet beschermd tegen de bof.
Risico’s in de zwangerschap
De ziekte verloopt bij volwassenen vaak ernstiger dan bij kinderen. Zwangere vrouwen hebben bij het doormaken van de bof tot de derde zwangerschapsmaand een licht verhoogd risico op een miskraam. Het is onduidelijk of de bof tijdens de zwangerschap een risico voor het ongeboren kind geeft. Vrouwen die korter dan dertien weken zwanger zijn kunnen het beste contact met iemand die de bof heeft, vermijden totdat diegene niet meer besmettelijk is.
ROODVONK
Symptomen
Roodvonk komt voor vanaf de leeftijd van drie jaar. Volwassenen kunnen het ook krijgen. Eerst verschijnt er een rode uitslag op de huid van de borstkas en de buik. De uitslag bestaat uit helderrode bobbeltjes, meestal in de hals, op de borst, op de ellebogen, in de oksels en de lies. Deze uitslag voelt ruw aan, als schuurpapier, en houdt tussen de twee en vijf dagen aan. Daarna gaat de huid van vingertoppen en tenen, soms zelfs van grote delen van de romp en de ledematen vervellen. De keel is rood en pijnlijk. Koorts, misselijkheid, braken, hoofdpijn, buikpijn, opgezette lymfeklieren en tonsillitis (ontsteking van de keelamandelen) komen ook voor. In het eerste stadium van de ziekte vormt zich op de tong een wit laagje met rode vlekken: een zogeheten frambozentong.
Incubatietijd
Roodvonk wordt door een bacterie (streptokok) veroorzaakt. Tussen de besmetting en het ontstaan van de verschijnselen zit vaak een periode van ongeveer twee tot zeven dagen. De besmettelijke periode duurt tot drie weken na het begin van de eerste ziekteverschijnselen, als de vervelling voorbij is. Bij behandeling met antibiotica is de ziekte na twee dagen niet meer besmettelijk.
Behandeling
Roodvonk is te behandelen met antibiotica. Voldoende vochtinname en rust zijn eveneens bevorderlijk voor het herstel.
Bescherming
In vergelijking met vroeger is roodvonk zeldzaam en verloopt bovendien minder ernstig. Meestal verdwijnt roodvonk zonder behandeling na ongeveer een week. Er ontstaan maar zeer zelden complicaties (ontsteking van nieren, gewrichten of hartkleppen). Wie voor de tweede keer roodvonk krijgt, is minder ziek.
Risico’ in de zwangerschap
Een zwangere loopt een even groot risico om besmet te raken en ziek te worden als een niet-zwangere. Zoals al eerder is beschreven kan hoge koorts weeën (en dus vroeggeboorte) opwekken. Het is dus van belang om de koorts te dempen.
Na de bevalling lopen kraamvrouwen echter ook het risico op kraamvrouwenkoorts. Roodvonk is niet schadelijk voor het ongeboren kind. In geval van langdurig nauw contact (meer dan 4 uur per dag of 20 uur per week, samen op een kamer slapen of direct slijmvliescontact) wordt de zwangere geadviseerd om op symptomen van besmetting te letten en in die situatie vroegtijdig contact met de huisarts op te nemen.
Symptomen
Roodvonk komt voor vanaf de leeftijd van drie jaar. Volwassenen kunnen het ook krijgen. Eerst verschijnt er een rode uitslag op de huid van de borstkas en de buik. De uitslag bestaat uit helderrode bobbeltjes, meestal in de hals, op de borst, op de ellebogen, in de oksels en de lies. Deze uitslag voelt ruw aan, als schuurpapier, en houdt tussen de twee en vijf dagen aan. Daarna gaat de huid van vingertoppen en tenen, soms zelfs van grote delen van de romp en de ledematen vervellen. De keel is rood en pijnlijk. Koorts, misselijkheid, braken, hoofdpijn, buikpijn, opgezette lymfeklieren en tonsillitis (ontsteking van de keelamandelen) komen ook voor. In het eerste stadium van de ziekte vormt zich op de tong een wit laagje met rode vlekken: een zogeheten frambozentong.
Incubatietijd
Roodvonk wordt door een bacterie (streptokok) veroorzaakt. Tussen de besmetting en het ontstaan van de verschijnselen zit vaak een periode van ongeveer twee tot zeven dagen. De besmettelijke periode duurt tot drie weken na het begin van de eerste ziekteverschijnselen, als de vervelling voorbij is. Bij behandeling met antibiotica is de ziekte na twee dagen niet meer besmettelijk.
Behandeling
Roodvonk is te behandelen met antibiotica. Voldoende vochtinname en rust zijn eveneens bevorderlijk voor het herstel.
Bescherming
In vergelijking met vroeger is roodvonk zeldzaam en verloopt bovendien minder ernstig. Meestal verdwijnt roodvonk zonder behandeling na ongeveer een week. Er ontstaan maar zeer zelden complicaties (ontsteking van nieren, gewrichten of hartkleppen). Wie voor de tweede keer roodvonk krijgt, is minder ziek.
Risico’ in de zwangerschap
Een zwangere loopt een even groot risico om besmet te raken en ziek te worden als een niet-zwangere. Zoals al eerder is beschreven kan hoge koorts weeën (en dus vroeggeboorte) opwekken. Het is dus van belang om de koorts te dempen.
Na de bevalling lopen kraamvrouwen echter ook het risico op kraamvrouwenkoorts. Roodvonk is niet schadelijk voor het ongeboren kind. In geval van langdurig nauw contact (meer dan 4 uur per dag of 20 uur per week, samen op een kamer slapen of direct slijmvliescontact) wordt de zwangere geadviseerd om op symptomen van besmetting te letten en in die situatie vroegtijdig contact met de huisarts op te nemen.
Meer informatie
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
http://nhg.artsennet.nl/
Informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu
www.rivm.nl/
http://nhg.artsennet.nl/
Informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu
www.rivm.nl/
| Bron: Medic Info | Copyright: Medic Info | Datum: 19/04/2011 | Disclaimer |