Acute lymfatische leukemie

Leukemie is een verzamelnaam voor verschillende vormen van kanker van de witte bloedcellen (leukocyten). Leukemie wordt ook wel bloedkanker genoemd. Leukocyten worden gevormd in het beenmerg en ontwikkelen zich daar. Wanneer ze rijp zijn worden ze aan het bloed afgegeven. Leukocyten spelen een belangrijke rol bij de bescherming van het lichaam tegen infecties. Deze bescherming wordt het afweersysteem genoemd. Binnen de groep van de leukocyten kan een onderverdeling worden gemaakt in een lymfatische en myeloïde groep.
Acute lymfatische leukemie (ALL) is een zich snel ontwikkelende, levensbedreigende ziekte waarbij abnormaal veel kwaadaardige witte bloedcellen van de lymfatische groep in het bloed en beenmerg worden gezien. Bij acute leukemie worden onrijpe kwaadaardige bloedcellen gezien terwijl chronische leukemie een opeenhoping van rijpe kwaadaardige bloedcellen vertoont.
ALL kan op alle leeftijden voorkomen maar komt het meest voor bij kinderen.

De exacte oorzaak van deze ziekte is niet bekend. Gedacht wordt dat blootstelling aan chemische stoffen (zoals benzeen), geneesmiddelen (zoals chemotherapeutische stoffen) en straling het risico verhogen.

Doordat er zich veel onrijpe witte bloedcellen in het beenmerg opstapelen worden de cellen verdrongen die normale witte en rode bloedcellen en bloedplaatjes produceren.
Patiënten met ALL hebben vaak last van vermoeidheid door bloedarmoede, gewrichtspijnen en vergroting van de lymfklieren. Stoornissen in bloedplaatjes zorgen voor bloedingen (bijvoorbeeld van neus of tandvlees) en blauwe plekken. Daarnaast kunnen de nog wel aanwezige goede witte bloedcellen hun taak uiteindelijk niet goed meer kunnen uitoefenen waardoor patiënten eerder en vaker infecties hebben. Als de onrijpe cellen van het beenmerg in het bloed komen kunnen ze uiteindelijk ook in organen als de milt en zelfs de hersenen vastlopen en daar problemen veroorzaken. De ziekte is dodelijk indien deze niet binnen enkele weken tot maanden wordt behandeld.

Bloedonderzoek wordt uitgevoerd in het laboratorium om vast te stellen hoeveel witte bloedcellen in het bloed aanwezig zijn en van welk type deze cellen zijn. Ook kan beenmerg worden afgenomen om dit te bekijken onder de microscoop.

ALL wordt behandeld met chemotherapie. Chemotherapie vernietigt de leukemiecellen, zodat de normale cellen in het beenmerg weer de gelegenheid krijgen te groeien. De patiënten worden voordat herstel intreedt eerst vaak nog zieker doordat de chemotherapie de activiteit van het beenmerg tijdelijk nog verder onderdrukt. Het gevolg daarvan is dat het aantal witte bloedcellen nog verder afneemt en het risico op infecties toeneemt. Het kan dan nodig zijn antibiotica te geven. Ook kunnen toediening van transfusies met rode bloedcellen en bloedplaatjes nodig zijn. Soms kan een beenmergtransplantatie worden overwogen wanneer er geen tekenen meer zijn van leukemie. Dit hangt onder meer af van de aanwezigheid van een geschikte donor (vaak een familielid van de patiënt).

De intensieve chemotherapie vergt zowel lichamelijk als geestelijk vaak veel van patiënten en kunnen gepaard gaan met diverse bijwerkingen zoals haarverlies, misselijkheid, diarree en infecties. Deze bijwerkingen kunnen deels worden tegengegaan met medicijnen. Ook na afloop van de chemotherapie kunnen problemen ontstaan zoals groeistoornissen, onvruchtbaarheid, hartritmestoornissen en psychologische problemen.

De kans bestaat dat een patiënt met ALL zonder behandeling slechts kort overleeft.
Of een patiënt geneest hangt af van veel verschillende factoren waaronder het stadium waarin de ziekte verkeert, de leeftijd op het tijdstip van de diagnose (jongere patiënten reageren beter op behandeling) en de algemene gezondheidstoestand van de patiënt.

www.kwfkankerbestrijding.nl
Informatie van het Koningin Wilhelmina Fonds

www.nki.nl
Informatie van het Nederlands Kanker Instituut