Hartaandoeningen voorkomen

Het hart is een holle spier die zich ritmisch samentrekt en ontspant en zo het hele lichaam van bloed voorziet. De term hartaandoening wordt gebruikt voor een groep aandoeningen die tot gevolg hebben dat het hart niet goed functioneert. Ze kunnen leiden tot hartfalen (gebrekkig functioneren van het hart waardoor het bloed niet efficiënt wordt rondgepompt), ischemie (onvoldoende bloedtoevoer naar de hartspier zelf) en hartinfarcten (afsterving van hartspierweefsel als gevolg van onvoldoende bloedtoevoer). Hartaandoeningen zijn een van de belangrijkste doodsoorzaken.

Cholesterol is een vet dat van essentieel belang is voor veel lichaamsfuncties. Het wordt aangemaakt in de lever en de ingewanden, maar kan ook worden opgenomen uit de voeding. Te veel cholesterol kan hartaandoeningen veroorzaken en daarom is het verstandig om matig te zijn met cholesterolrijk voedsel. 

Vetten (lipiden) worden in het bloed vervoerd in de vorm van lipoproteïnen (verbindingen van vetten en eiwitten). Er zijn vier hoofdgroepen lipoproteïnen die een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van hartziekten. Dit zijn:

• chylomicronen;
• VLDL, wat staat voor very low density lipoproteïnen (lipoproteïnen met een zeer lage dichtheid);
• LDL, wat staat voor low density lipoproteïnen (lipoproteïnen met een lage dichtheid, ook wel ‘slecht’ cholesterol genoemd;
• HDL, wat staat voor high density lipoproteïnen (lipoproteïnen met een hoge dichtheid, ook wel ‘goed’ cholesterol genoemd).

De belangrijkste risicofactoren voor een hartaandoening zijn suikerziekte (diabetes mellitus), roken, hypertensie (hoge bloeddruk), en een hoog cholesterolgehalte in het bloed, (vooral in combinatie met een laag HDL- cholesterolgehalte). Het risico neemt bovendien toe met het ouder worden.
Overgewicht, lichamelijke inactiviteit, het voorkomen van hartziekten in de familie en bepaalde afwijkingen die van invloed zijn op de bloedstolling, kunnen eveneens de kans op het ontstaan van een hartaandoening doen toenemen.
Aan de hand van bovenstaande risicofactoren kan per individu worden bepaald of de kans op een hartziekte groot of klein is. Bij aanwezigheid van meer dan één risicofactor neemt de kans op een hartaandoening exponentieel toe.

Sommige van de bovengenoemde risicofactoren zijn beïnvloedbaar, andere niet; wanneer er in uw familie veel hartziekten voorkomen, kunt u daar niets aan doen behalve meer aandacht schenken aan de beïnvloedbare factoren. Beïnvloedbare factoren hangen samen met het levenspatroon en de persoonlijke gewoonten en omvatten onder meer overgewicht, roken, suikerziekte en hoge bloeddruk.

Regelmatig bewegen is belangrijk om ziekten van hart en bloedvaten te voorkomen. Zelfs gematigd intensieve lichamelijke activiteiten zijn effectief wanneer ze regelmatig en langdurig worden beoefend. Lichamelijke beweging heeft een positief effect op het cholesterolgehalte, het bloedsuikergehalte, overgewicht en werkt bij sommige mensen bloeddrukverlagend. U kunt het beste ten minste drie tot vier keer per week een half uur sporten. Als u daar geen tijd voor hebt, kunt u in plaats van een half uur per dag drie keer tien minuten lichaamsbeweging nemen, aangezien het gaat om de totale hoeveelheid tijd per dag. Kies een activiteit zoals in stevig tempo wandelen, fietsen, dansen of zwemmen. Zelfs een matig inspannende dagelijkse activiteit zoals tuinieren, grasmaaien of traplopen is goed voor uw hart.

Hoe hoger het cholesterolgehalte in het bloed, hoe groter de kans op een coronaire hartziekte. Als er daarnaast ook andere risicofactoren (zoals suikerziekte, hoge bloeddruk of roken) aanwezig zijn, neemt het risico verder toe. Eet zoveel mogelijk volkorenproducten zoals ontbijtgranen, graanproducten en pasta, groenten, mager vlees, magere melk en magere vis. Wees matig met voedsel dat veel verzadigde vetzuren en cholesterol bevat, zoals volle melk, room, ijs, orgaanvlees (onder andere lever, nieren en hart), boter, eidooier, kaas, verzadigde oliën, zoals kokosolie en palmolie, en vaste vetten, zoals bakvet, margarine en spek. Eet niet te veel gefrituurd voedsel. U kunt uw eten beter koken, stomen of in de oven bereiden. Laat de vetrandjes van het vlees en het vel van de kip liggen.

Informatie van de hartstichting