Struma

De schildklier is een kleine klier in de hals, net onder de adamsappel, met een gewicht van ongeveer twintig tot vijfentwintig gram.
Vergroting van de schildklier wordt struma of krop(gezwel) genoemd. Struma wijst niet altijd op een ziekte. Vergroting van de schildklier kan ook voorkomen tijdens de puberteit en zwangerschap.

De schildklier kan niet gemist worden omdat deze de stofwisseling reguleert. Een goede schildklierfunctie is ook noodzakelijk om de hersenen normaal te laten functioneren. De werking van de schildklier wordt weer gereguleerd door het thyrodstimulerend hormoon (TSH) dat geproduceerd wordt door de hypofyse, een klier aan de onderzijde van de hersenen.
De schildklier scheidt twee stoffen af, de zogenaamde schildklierhormonen: trijodothyronine (vrij T3) en thyroxine (vrij T4). Verder wordt in de schildklier jodium opgeslagen dat nodig is voor de aanmaak van de schildklierhormonen.

Struma is dus dat de schildklier is opgezet. We kennen twee verschijningsvormen: een diffuse zwelling en een nodulaire zwelling (knobbels).

Gewone, ongecompliceerde struma met diffuse zwelling treedt vaak op tijdens bepaalde levensfasen zoals de puberteit en zwangerschap. De schildklier is gezwollen maar de werking ervan is niet verstoord.
Struma komt ook voor in gebieden waar de voeding minder jodium bevat (endemische struma). Dit zijn meestal berggebieden zoals de Rocky Mountains, de Alpen, de Andes en de Himalaya. Ook in bepaalde streken van het Verenigd Koninkrijk komt struma als gevolg van een jodiumtekort voor. Vroeger waren er in het oosten van Nederland veel mensen met endemische struma, maar sinds de invoering van jozo-zout vrijwel niet meer.
Er zijn aanwijzingen dat ook een overmaat aan calcium struma kan veroorzaken. Dit is waargenomen in streken met kalk- en krijtrotsen, zoals het Penninisch gebergte in Engeland en Zuid-Ierland.
Een andere vorm van struma is toxische struma. Hierbij geeft de gezwollen klier te veel schildklierhormonen af, wat bij de patiënt leidt tot verschijnselen die lijken op die van hyperthyrodie.
Struma komt ook voor bij de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunziekte, waarbij het lichaam afweerstoffen maakt tegen de eigen schildklier.
Kanker van de schildklier is zeldzaam, maar struma kan hiervan een symptoom zijn.

Struma is een zwelling aan de voorzijde van de hals. Deze is zichtbaar als een, soms pijnlijke, zwelling die tijdens het slikken met de adamsappel in de keel meebeweegt.

Een van de onderzoeken die de arts kan laten uitvoeren, is een eenvoudig bloedonderzoek waarbij de hoeveelheid schildklierhormonen in het bloed wordt bepaald. In een latere fase kan een zogeheten fijne-naaldaspiratie worden verricht. Hierbij voert de arts een biopsie uit door een dunne naald in de schildklier te brengen om zo klierweefsel op te zuigen dat voor onderzoek naar een laboratorium wordt gestuurd. Andere onderzoeken, zoals ultrageluidsonderzoek (echografie) of schildklierscintigrafie (scan van jodiumopname door de schildklier), kunnen ook noodzakelijk zijn.

De behandeling hangt af van het type struma en het functioneren van de schildklier. Zowel medicatie en behandeling met radioactief jodium (in te nemen als een drankje) als een operatie (waarbij de schildklier geheel of gedeeltelijk wordt weggenomen) behoren tot de mogelijkheden. Als er na de behandeling niet meer voldoende eigen schildklierhormonen worden aangemaakt, dan is levenslange inname van medicijnen ter vervanging van die hormonen noodzakelijk.

Jodiumbronnen
Schaal- en schelpdieren zoals mosselen, oesters, kreeft, sardines en andere zeevissen zijn de rijkste bronnen van jodium.
De beste manier om voldoende jodium binnen te krijgen, is gejodeerd zout te gebruiken. Het meeste (consumptie)zout dat tegenwoordig wordt verkocht, is gejodeerd (er is dus jodium aan toegevoegd). U kunt dit controleren op het etiket wanneer u zout koopt. Dit zout smaakt hetzelfde als normaal zout en veroorzaakt geen bijwerkingen.

Glucosinolaten
Glucosinolaten zijn stoffen die van nature in voedingsmiddelen voorkomen en die struma veroorzaken doordat ze de opname van jodium door de schildkliercellen uit het lichaam tegengaan. Veelgebruikte voedingsmiddelen die glucosinolaten bevatten, zijn kool, rapen, raapzaad, pinda's, cassave en sojabonen. Verhitten of koken van de voedingsmiddelen inactiveert de glucosinolaten.

In streken waar struma een probleem vormt, kan het gebruik van gejodeerd zout dit probleem voorkomen.

www.nlm.nih.gov/medlineplus/thyroiddiseases.html

Anderson, J.J.B (2000), Minerals, in: Mahan, K.L. & Escott-Stump, S. (eds) Krause's Food, Nutrition & Diet Therapy, 10th ed, W.B.Saunders, Philadelphia.

Krukowski, Z.H. (2000), The thyroid gland and the thyroglossal tract, in: Russell R.C., Williams N.S., Bulstrode C.J. (eds), Bailey & Love's Short Practice of Surgery, 23rd ed, Arnold, London.