Zweren aan de twaalfvingerige darm

De twaalfvingerige darm is het eerste deel van de dunne darm. Aangezien hij zich dicht bij de maag bevindt, wordt hij blootgesteld aan maagzuur. De twaalfvingerige darm wordt beschermd tegen de werking van dit zuur door verscheidene mechanismen, waaronder de productie van slijm. Wanneer de maag echter te veel zuur, of de twaalfvingerige darm te weinig slijm produceert, kan het zuur de bekleding (slijmvlies) van de darm aantasten. Een dergelijke beschadiging van de bekleding van de wand van de twaalfvingerige darm wordt ulcus duodeni genoemd.

Zweren in de twaalfvingerige darm doen zich het meest voor in de het eerste gedeelte: de bulbus duodeni. Ze kunnen oppervlakkig zijn of dieper liggen. Ongeveer 10 procent van alle Nederlanders krijgt een of meerdere malen in zijn of haar leven een zweer aan de maag of twaalfvingerige darm. Zweren aan de twaalfvingerige darm komen overigens drie keer zo vaak voor als maagzweren en treden vooral bij jonge mannen op. Maagzweren komen bij mannen en vrouwen ongeveer even vaak voor, vooral na het veertigste levensjaar. Op grond van de klachten valt meestal niet te bepalen waar de zweer precies zit. Beide soorten zweren veroorzaken een zeurende, knagende pijn in het maagkuiltje, soms uitstralend naar de rug. De klachten treden vooral op als de maag leeg is en 's nachts.

De precieze oorzaak van zweren aan de twaalfvingerige darm is niet bekend. Wel zijn vrijwel alle patiënten besmet met de bacterie Helicobacter pylori. Deze bacterie zorgt ervoor dat de cellen die de maag bekleden, meer zuur gaan produceren, wat, zoals gezegd, bijdraagt aan zweervorming. Langdurig gebruik van medicijnen als corticosteroïden, aspirine en niet-steroïde anti-inflammatoire medicijnen kunnen ook de zweervorming bevorderen. Roken en het gebruik van alcohol vormen eveneens risicofactoren

Het belangrijkste symptoom is een hevige en stekende pijn in de bovenbuik, die vooral 's nachts optreedt en afneemt tijdens of na voedselinname. De pijn kan verlicht worden door melkproducten te drinken, iets te eten of zuurbindende middelen te gebruiken. Andere klachten kunnen zijn: misselijkheid, opboeren, zuurbranden en braken.
Als de zweer bloedt, komt het bloed in de darmen terecht, waar het wordt verteerd. De ontlasting wordt zwartkleurig en plakkerig als teer. Bij hevige bloedingen kan het voorkomen dat bloed wordt opgegeven. Bij zweren aan de twaalfvingerige darm kunnen de verschijnselen spontaan verminderen of verergeren. Het verloop van de aandoening verschilt per patiënt.

Een zweer kan het best worden gediagnosticeerd door middel van een endoscopie. Bij dit onderzoek wordt een flexibele buis via de mond en de maag in de twaalfvingerige darm ingebracht. Van te voren wordt de keel verdoofd en kan een pijnstiller of kalmeringstablet worden gegeven. In sommige gevallen wordt de ingreep onder verdoving uitgevoerd. Aan het uiteinde van de buis zit een lampje, zodat de arts de twaalfvingerige darm kan bekijken. De aanwezigheid van de Helicobacter pylori kan worden aangetoond via speciale ademtests en tests die worden uitgevoerd op weefsel dat via een biopsie uit de twaalfvingerige darm is weggenomen (CLO-test).

Een infectie met de bacterie Helicobacter pylori wordt, wanneer deze klachten veroorzaakt, met een combinatie van een maagzuurremmer en twee antibiotica behandeld (triple therapie).
De maagzuurproductie kan met een aantal medicijnen (H2-antagonisten en protonpompremmers) worden teruggedrongen. Symptoombestrijding op korte termijn kan bestaan uit tabletten of vloeistoffen die het maagzuur neutraliseren (antacida). Antacida zijn vrij verkrijgbaar, maar ze verlichten ze alleen de symptomen, en genezen de zweren niet.

De belangrijkste complicaties van onbehandelde zweren in de darm zijn bloedingen en darmperforatie met buikvliesontsteking als gevolg. In ernstige gevallen kan dit levensbedreigend zijn.

www.mlds.nl
Informatie over maagzweren van de Maag Lever Darm Stichting

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

www.mlds.nl
Informatie over gastroscopie van de Maag Lever Darm Stichting

Clark, M.L. & Kumar, P.J. 1994, Gastroenterology, in: Clinical Medicine, eds Kumar, P., Clark, M. , 3rd ed, Bailliere Tindall, London.

Palmer, K.R., Penman, I.D. 1999, Diseases of alimentary canal and pancreas, in: Davidson's Principles and Practices Of Medicine, eds Haslett, C., Chilvers, E.R., Hunter, J.A., Boon, N., 18th ed, Churchill Livingstone, Edinburgh.

Primrose, J.N. (2000), Stomach and duodenum, in: Bailey & Love's Short Practice of Surgery, Russell, R.C., Williams, N.S., Bulstrode, C.J., 23rd ed, Arnold, London.