DKTP-vaccinatie

Dagelijks komen mensen in aanraking met allerlei ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen die het lichaam kunnen binnendringen en daar een infectie of schade veroorzaken. Om dit te voorkomen, heeft het lichaam verdedigingsmechanismen ontwikkeld die met elkaar het afweer- of immuunsysteem vormen. Binnen het afweersysteem spelen antistoffen of antilichamen, dit zijn gespecialiseerde eiwitten, een belangrijke rol omdat zij lichaamsvreemde stoffen kunnen aanvallen en opruimen. Vaccinatie kan de aanmaak van antistoffen bevorderen en op die manier het lichaam beschermen.
In het Rijksvaccinatieprogramma is daarom onder meer de DKTP-vaccinatie opgenomen. Deze is gericht op voorkomen van de aandoeningen difterie, kinkhoest, tetanus en polio. De DKTP-vaccinatie wordt sinds 1 augustus 2011 in de vorm van een combinatievaccin DKTP-Hib-HepB gegeven. Kinderen krijgen deze combinatievaccinvaccinatie op de leeftijd van 2, 3, 4 en 11 maanden.

Difterie (vroeger ook wel kroep genoemd) wordt veroorzaakt door de bacterie Corynebacterium diphtheriae die een gifstof produceert die vooral de bovenste luchtwegen, maar ook het hart en zenuwstelsel, aantast. De bacterie komt het lichaam binnen via de luchtwegen of wondjes. De complicaties van difterie kunnen dodelijk zijn, vooral bij baby’s en ouderen.
Kinkhoest (pertussis) is een infectieziekte van de bovenste luchtwegen die wordt veroorzaakt door de bacterie Bordetella Pertussis. Besmetting vindt plaats via vochtdruppeltjes uit de neus of mond die zich door de lucht verspreiden door hoesten of niezen. Kinkhoest komt vooral voor bij kinderen, al kunnen volwassenen het ook krijgen. Kinkhoest is zeer besmettelijk, heeft veel mogelijke complicaties en kan bij baby’s zelfs dodelijk zijn.
Tetanus (kaakklem) is een levensbedreigende ziekte die ontstaat na besmetting met de bacterie Clostridium tetani. Deze bacterie komt in het lichaam via een wond na besmetting met straatvuil of uitwerpselen. De verschijnselen bestaan in eerste instantie vaak uit hoofdpijn en verkramping van de kaakspieren. Vervolgens breidt de infectie zich uit naar andere spiergroepen.
Polio (poliomyelitis anterior acuta of kinderverlamming) is een besmettelijke ziekte die door een virus wordt veroorzaakt. Polio komt voornamelijk voor bij kinderen en kan zeer ernstige gevolgen hebben.

Mogelijke bijwerkingen van DKTP-vaccinatie zijn pijn op de plaats van de prik, roodheid, zwelling en algemene ziekteverschijnselen zoals koorts, heftig en ononderbroken huilen, stuipen en flauwvallen. Bij ernstige bijwerkingen is het verstandig contact op te nemen met een arts. Meestal ontstaan de bijwerkingen op de dag van de vaccinatie en duren niet langer dan 24 uur. De meeste bijwerkingen worden veroorzaakt door de kinkhoest-component in de DKTP-vaccinatie.

Bijwerkingen kunnen worden voorkomen door de plaats van de prik direct na de vaccinatie te masseren. Hierdoor verspreidt de ingespoten vloeistof zich sneller en wordt de kans op roodheid, zwelling en pijn verkleind. Bovendien leidt masseren het kind af, waardoor het misschien korter huilt. Het gebruiken van een natte doek of ijskompressen op de plaats van de prik is af te raden omdat dit juist klachten kan veroorzaken. Eventueel kan een pijnstiller zoals een paracetamol zetpil worden gegeven.
Controleer de lichaamstemperatuur de eerste dagen na vaccinatie. Als koorts optreedt, kan een douche of bad met lauw water verlichting brengen. Kleed het kind niet te warm en geef het extra vocht te drinken. Raadpleeg in ieder geval een arts als de koorts oploopt tot boven de veertig graden, wanneer het kind suf of slap wordt of stuipen optreden.
Wanneer er bijwerkingen zijn opgetreden meld dit bij het volgende bezoek aan het consultatiebureau zodat dit voor registratie en nader onderzoek kan worden doorgeven aan het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

Hoewel iedere ouder zelf beslist of zijn of haar kind wordt gevaccineerd, is het goed te beseffen dat ernstige bijwerkingen van vaccinaties zeldzaam zijn en bovendien meestal geen blijvende schade veroorzaken. Dit kan helaas niet gezegd worden van de aandoeningen waarvoor de vaccinaties bedoeld zijn. Kinkhoest kan leiden tot hersen- of longbeschadigingen als gevolg van zuurstoftekort. Vooral bij kinderen tot zes maanden verloopt de ziekte vaak zeer ernstig. Difterie kan als complicatie de hartspier en het zenuwstelsel beschadigen. Polio kan gepaard gaan met verlammingen en tetanus is een ernstige ziekte met een hoge sterftekans. Vaccinatie tegen deze aandoeningen is dus nodig en hoe meer ouders besluiten hun kind niet te laten vaccineren, des te groter de kans dat ze weer terugkeren in Nederland.

Informatie over het Rijksvaccinatieprogramma
www.rivm.nl/rvp/rijks_vp
http://www.nvi-vaccin.nl/?id=166